Haridwar Chandi Devi Mandir: హరిద్వార్ చండీదేవి ఆలయం – నీల పర్వత శక్తి పీఠం, పురాణ మహత్యం

ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రంలోని హరిద్వార్ నగరంలో ప్రసిద్ధిగా వెలసిన శ్రీ చండీ దేవి ఆలయం హిమాలయాల దక్షిణ భాగంలో ఉన్న శివాలిక్ పర్వత శ్రేణుల్లోని నీల పర్వతంపై కొలువై ఉంది. ఈ ఆలయాన్ని హరిద్వార్ పంచతీర్థాలలో ఒకటైన “నీల పర్వత తీర్థం”గా కూడా పిలుస్తారు.

ఈ దేవాలయం హరిద్వార్‌లో ఉన్న మూడు ప్రధాన శక్తి పీఠాలలో ఒకటిగా విశేష ఖ్యాతి గడించింది. మిగిలిన రెండు శక్తి పీఠాలు మాయాదేవి దేవాలయం, మానసదేవీ ఆలయం.

భారతదేశంలోని ప్రాచీన దేవాలయాలలో ఒకటిగా గుర్తింపు పొందిన ఈ ఆలయంలోని చండీ దేవి విగ్రహాన్ని 8వ శతాబ్దంలో ఆదిశంకరాచార్యులు ప్రతిష్ఠించినట్లు చారిత్రక ఆధారాలు సూచిస్తున్నాయి.

స్థల పురాణం

పూర్వకాలంలో శుంభ, నిశుంభ అనే రాక్షస రాజులు దేవతల రాజధాని అయిన స్వర్గాన్ని ఆక్రమించి, ఇంద్రుడు సహా దేవతలను స్వర్గం నుంచి తరిమివేస్తారు. దేవతల ప్రార్థనలను విన్న పార్వతీ దేవి వారి రక్షణార్థం చండీ రూపంలో అవతరించింది.

చండీ దేవి సౌందర్యానికి మోహించిన శుంభుడు ఆమెను వివాహం చేసుకోవాలని కోరుతాడు. ఆమె తిరస్కరించడంతో కోపోద్రిక్తుడైన శుంభుడు తన సేనాధిపతులైన చండ, ముండలను ఆమెను హతమార్చేందుకు పంపుతాడు. అయితే దేవి క్రోధం నుంచి జనించిన చాముండి చేత వారు సంహరించబడతారు.

తరువాత శుంభ–నిశుంభులు కలిసి చండీ దేవిని సంహరించేందుకు యత్నించినప్పటికీ, వారు కూడా ఆమె చేతిలోనే హతులవుతారు. అనంతరం చండీ దేవి కొంతకాలం నీల పర్వతంపై విశ్రమించినట్లు పురాణ కథనం. అందుకే ఆ పవిత్ర స్థలంలో ఈ ఆలయాన్ని నిర్మించినట్లు విశ్వాసం. ఈ ప్రాంతంలో ఉన్న రెండు పర్వత శిఖరాలకు “శుంభ”, “నిశుంభ” అనే పేర్లు ఉండడం విశేషం.

ఆలయ దర్శన వేళలు

ఉదయం 6.00 గంటల నుంచి – రాత్రి 8.00 గంటల వరకు

ముఖ్య ఉత్సవాలు

• చండీ చౌడాస్
• నవరాత్రి ఉత్సవాలు
• కుంభమేళా

ఈ పర్వదినాలలో భక్తుల రద్దీ అత్యధికంగా ఉంటుంది.

సమీప దర్శనీయ క్షేత్రాలు

• ఆలయానికి అతి సమీపంలో హనుమంతుని తల్లి అంజన దేవి ఆలయం
• నీల పర్వతం క్రింది భాగంలో నీలేశ్వర్ మహాదేవ ఆలయం

ఎలా వెళ్లాలి 

రోడ్డు మార్గం

• హరిద్వార్ – హర్ కీ పౌరి నుంచి : సుమారు 4 కిలోమీటర్లు
• హర్ కీ పౌరి నుంచి ఆటోలు, టాక్సీలు సులభంగా లభిస్తాయి.

రోప్‌వే మార్గం

• హరిద్వార్ నుంచి చండీ దేవి రోప్‌వే (ఉడాన్ ఖటోలా) ద్వారా నీల పర్వత శిఖరానికి చేరుకోవచ్చు.
• వృద్ధులు, పిల్లలకు ఇది అత్యంత సౌకర్యవంతమైన మార్గం.

రైల్వే మార్గం

• సమీప రైల్వే స్టేషన్: హరిద్వార్ జంక్షన్ (సుమారు 5 కిలోమీటర్లు)

విమాన మార్గం

• సమీప విమానాశ్రయం: జాలీ గ్రాంట్, డెహ్రాడూన్ (సుమారు 40 కిలోమీటర్లు)

భక్తులకు సూచనలు 

• నవరాత్రి, కుంభమేళా సమయంలో ముందస్తు ప్రణాళికతో రావడం మంచిది.
• రోప్‌వే ఉపయోగించే వారు టికెట్లు ముందుగానే తీసుకోవడం ఉత్తమం.
• కొండపై ఆలయం ఉండటంతో సౌకర్యవంతమైన పాదరక్షలు ధరించాలి.
• ఆలయ పరిసరాల్లో పవిత్రత, నిశ్శబ్దం పాటించాలి.
• వృద్ధులు, చిన్న పిల్లలతో వచ్చే భక్తులు రోప్‌వే మార్గాన్నే ఎంచుకోవడం మంచిది.