చిత్తూరు జిల్లాలోని అవనాక్షమ్మ ఆలయం భక్తుల విశ్వాసానికి నిలయంగా, పురాణ వైభవానికి ప్రతీకగా నిలిచిన పవిత్ర శక్తి క్షేత్రం. తిరుమల శ్రీనివాసుడి కళ్యాణ గాథలో కూడా ఈ అమ్మవారికి ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. ఆకాశరాజు కులదైవంగా, పద్మావతీదేవి నిత్యం పూజించిన దేవిగా, వేదాలను పరిరక్షించిన శక్తి స్వరూపిణిగా ఈ తల్లి భక్తులచే ఆరాధించబడుతోంది.
పురాణాల ప్రకారం శ్రీనివాసుడు–పద్మావతి వివాహం నిశ్చయమైన తర్వాత వారు ముందుగా వచ్చి అమ్మవారి ఆశీర్వాదం తీసుకున్నారని చెబుతారు. అందుకే ఈ ఆలయానికి తిరుమల, నారాయణవనం ప్రాంత చరిత్రలో ప్రత్యేకమైన స్థానం ఉంది.
ఆమ్నాయాక్షి అనే పేరు ఎలా వచ్చింది?
“ఆమ్నాయ” అంటే వేదాలు, “అక్షి” అంటే కన్నులు. వేదాలను తన కన్నులుగా భావించి పరిరక్షించిన దేవత కావడంతో అమ్మవారికి “ఆమ్నాయాక్షి” అనే పేరు వచ్చిందని స్థల పురాణం చెబుతోంది.
కాలక్రమేణా ఈ పేరు ప్రజల పలుకుబడిలో మారుతూ “అవనాక్షమ్మ”గా ప్రాచుర్యం పొందింది.
ఈ ఆలయం నారాయణవనం గ్రామానికి సుమారు ఒక కిలోమీటరు దూరంలో, అరుణానది సమీపంలో ప్రశాంత వాతావరణంలో వెలసి ఉంది.
వేదాలను రక్షించిన అమ్మవారి అవతారం
అమ్మవారి ఆవిర్భావానికి సంబంధించిన కథ పురాణాలలో విశేషంగా ప్రస్తావించబడింది.
ఒకప్పుడు సోమకుడు అనే రాక్షసుడు బ్రహ్మదేవుని నుండి వేదాలను అపహరించాడని చెబుతారు. వేదాలు లేక సృష్టిలో గందరగోళం ఏర్పడగా, పార్వతీదేవి రాక్షసుడిని సంహరించి వేదాలను తిరిగి బ్రహ్మకు అప్పగించిందట.
ఆ తర్వాత ఆ తల్లి నారాయణవనంలో “ఆమ్నాయాక్షి”గా వెలసిందని స్థల పురాణం వివరిస్తోంది.
మొదట అమ్మవారి విగ్రహం చిన్నదిగా ఉండేదని, అనంతరం అగస్త్య మహర్షి మరియు ఆకాశరాజు అదే రూపాన్ని పోలి ఉండే పెద్ద విగ్రహాన్ని ప్రతిష్ఠించినట్లు చెబుతారు.
సోమకుణ్ణి సంహరించిన కారణంగా అమ్మవారి స్వరూపం కాళికాదేవిని పోలి ఉండటం ప్రత్యేకతగా భావిస్తారు.
ఆకాశరాజు కులదైవం
ఆకాశరాజు కుటుంబ కులదైవం అవనాక్షమ్మే అని పురాణాలు చెబుతున్నాయి.
ఆకాశరాజు ఏ కార్యానికైనా వెళ్లే ముందు అమ్మవారిని దర్శించి ఆశీస్సులు తీసుకునేవాడట. చాలా కాలం సంతానం లేకపోవడంతో అమ్మవారిని భక్తితో ఆరాధించగా, ఆమె అనుగ్రహంతో లక్ష్మీదేవి అవతారమైన పద్మావతీదేవి జన్మించినట్లు విశ్వసిస్తారు.
పద్మావతి చిన్ననాటి నుంచే తన తండ్రితో కలిసి ఆలయానికి వచ్చి అమ్మవారిని సేవించేదని చెబుతారు.
పద్మావతి – శ్రీనివాసుల దివ్య అనుబంధం
నారాయణవనంలోని ఉద్యానవనంలో ఒక రోజు పద్మావతి తొలిసారిగా శ్రీనివాసుణ్ణి చూసి మనసు పారేసుకుందని పురాణాలు చెబుతాయి.
ఆ సమయంలో:
“ఆ శ్రీనివాసుడే నాకు భర్త కావాలి” అని అవనాక్షమ్మను ప్రార్థించిందట.
తరువాత శ్రీనివాసుడు–పద్మావతుల వివాహం నిశ్చయమైన తర్వాత ఇద్దరూ ఈ ఆలయానికి వచ్చి అమ్మవారి ఆశీస్సులు తీసుకున్నారని చెబుతారు.
అలాగే పద్మావతి ఇక్కడ గౌరీ వ్రతం కూడా ఆచరించినట్లు పద్మావతి పరిణయం గ్రంథంలో ప్రస్తావన ఉంది.
వివాహం అనంతరం తిరుమలకు వెళ్తూ కూడా ఈ అమ్మవారిని దర్శించుకున్నారని విశ్వాసం.
అగస్త్యీశ్వర ఆలయ విశేషం
అవనాక్షమ్మ ఆలయం సమీపంలోనే అగస్త్యీశ్వర ఆలయం ఉంది.
ఈ ఆలయాన్ని అగస్త్య మహర్షి ప్రతిష్ఠించారని, తరువాత ఆకాశరాజు అభివృద్ధి చేశాడని చెబుతారు.
ఇక్కడి అమ్మవారిని మరకతవల్లి అని పిలుస్తారు.
ఈ ఆలయంలో కనిపించే ప్రత్యేకత ఏమిటంటే:
సాధారణంగా శివాలయాల్లో ముందుగా శివలింగం, పక్కన అమ్మవారు ఉంటారు. కానీ ఇక్కడ ముందుగా అమ్మవారి సన్నిధి, తరువాత స్వామివారి సన్నిధి ఉంటుంది.
పురాణాల ప్రకారం ఒకసారి పద్మావతీదేవికి అనారోగ్యం వచ్చినప్పుడు అగస్త్య మహర్షి సూచన మేరకు ఇక్కడ రుద్రాభిషేకం చేయించగా ఆమె ఆరోగ్యం మెరుగుపడిందని వేంకటాచల మహత్యంలో పేర్కొన్నారు.
18 రోజుల జాతర వైభవం
ఈ ఆలయంలో ప్రతి సంవత్సరం అమ్మవారి జాతర అత్యంత ఘనంగా జరుగుతుంది.
సుమారు 18 రోజుల పాటు జరిగే ఈ ఉత్సవంలో వేలాది మంది భక్తులు పాల్గొంటారు.
ఆగస్టు చివరి వారంలో ప్రారంభమై సెప్టెంబర్ నెలలో ముగిసే ఈ జాతర ప్రాంతీయంగా ఎంతో ప్రసిద్ధి చెందింది.
అలాగే ప్రతి సంవత్సరం తిరుమల బ్రహ్మోత్సవాలు ప్రారంభమయ్యే సమయంలో ఇక్కడ నవరాత్రి ఉత్సవాలు కూడా నిర్వహిస్తారు.
మంగళవారం, శుక్రవారం, ఆదివారం రోజుల్లో ఈ ఆలయానికి భక్తుల రద్దీ ఎక్కువగా ఉంటుంది.
భక్తుల విశ్వాసం ప్రకారం:
- వివాహం ఆలస్యమవుతున్న వారికి వివాహయోగం కలుగుతుంది
- సంతానం లేని వారికి సంతాన భాగ్యం లభిస్తుంది
- కుటుంబ సమస్యలు తొలగుతాయి
అని నమ్ముతారు.
ఆలయంలోని ఇతర విశేషాలు
ఆలయంలో భక్తులకు అనేక విగ్రహాలు దర్శనమిస్తాయి:
- అమ్మవారి చిన్న విగ్రహం
- పెద్ద విగ్రహం
- శాంకరీదేవి విగ్రహం
- వేపచెట్టు కింద గణపతి
- నాగాలమ్మ విగ్రహాలు
అలాగే ఆలయం ముందు రెండు భారీ రాతి స్తంభాలు ఉన్నాయి.
ఒకప్పుడు ఈ రెండు స్తంభాల మధ్య పెద్ద గంట ఉండేదని చెబుతారు. పూజల సమయంలో ఆ గంట మోగితే చుట్టుపక్కల గ్రామాల ప్రజలు కూడా అవనాక్షమ్మను ప్రార్థించేవారని స్థానిక కథనాలు చెబుతున్నాయి.
ఎలా చేరుకోవాలి?
అవనాక్షమ్మ ఆలయం తిరుపతికి సుమారు 40 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.
సమీప ప్రదేశాలు:
- తిరుపతి
- పుత్తూరు
తిరుపతి నుండి చెన్నై మార్గంలో వెళ్లే బస్సుల ద్వారా నారాయణవనం చేరుకుని, అక్కడి నుండి సుమారు ఒక కిలోమీటరు ప్రయాణిస్తే ఆలయానికి చేరుకోవచ్చు.
