కాశీ తీర్థయాత్రలు – ఆయతన, ఋతు, మాస యాత్రల మహిమ

ఏ దేవాలయానికి వెళ్లినా శాస్త్రంలో చెప్పిన విధంగా దర్శనం చేసుకోవడం ఉత్తమంగా భావించబడుతుంది.

దర్శనానికి ముందు పాటించాల్సిన క్రమం ఇలా ఉంటుంది:

• ముందుగా ఆలయ శిఖర దర్శనం చేయాలి
• తరువాత ధ్వజస్తంభం దర్శించాలి
• స్వామివారి వాహనం దర్శించాలి
• వారి అనుజ్ఞతో మూలవిరాట్ దర్శనం చేసుకోవాలి
• అనంతరం అమ్మవారి దర్శనం మరియు ఇతర దేవతల దర్శనం చేయాలి

ఈ విధంగా దర్శనం చేస్తే ఆలయ యాత్ర సంపూర్ణ ఫలితాన్ని ఇస్తుందని ఆగమ శాస్త్రాలు చెబుతున్నాయి.

కాశీ యాత్రలో పాటించాల్సిన కొన్ని నియమాలు

కాశీ యాత్రకు వెళ్లే భక్తులు కొన్ని ముఖ్యమైన నియమాలను పాటించాలని శాస్త్రాలు సూచిస్తున్నాయి.

• గంగాస్నానం చేసిన తర్వాత గంగాజలాన్ని ఇంటికి తీసుకువెళ్లవచ్చు
• అయితే గంగ మట్టిని మాత్రం ఇంటికి తీసుకురావరాదు

కాశీ మహాస్మశానం కావడం వల్ల ఆ మట్టి నిషిద్ధంగా భావిస్తారు.

మణికర్ణిక ఘాట్‌లో ప్రత్యేక స్నానం

• ప్రతిరోజూ మధ్యాహ్నం 12 నుండి 1 గంటల మధ్య మణికర్ణిక ఘాట్‌లో స్నానం చేయడం విశేష పుణ్యఫలాన్ని ఇస్తుందని పురాణాలు చెబుతున్నాయి
• ఆ సమయంలో సకల దేవతలు ఆ ఘాట్‌లో ఉంటారని పురాణ వచనం

పితృకార్యాలకు సంబంధించిన నియమాలు

• పితృకార్యాలు చేసే సమయంలో మగవారు శిరోముండనం చేయడం తప్పనిసరి
• ప్రయాగ క్షేత్రంలో ముత్తైదువులు మాత్రమే వేణీదానం చేయాలి
• వేణీదానం సమయంలో మూడంగుళాల జుట్టు మాత్రమే తీసేయాలి
• జీవితంలో ఒక్కసారి మాత్రమే వేణీదానం చేయాలి, ప్రతిసారి చేయరాదు

ఆయతన యాత్ర

నంది పురాణంలో ఆయతన యాత్ర గురించి వివరంగా చెప్పబడింది.

ఈ యాత్ర విధానం:

1. మణికర్ణికలో స్నానం చేయాలి

2. అనంతరం విశ్వేశ్వర స్వామి దర్శనం చేసి పూజించాలి

3. మళ్లీ మణికర్ణికలో ఉన్న **చక్రతీర్థం (మణికర్ణిక కుండం)**లో స్నానం చేయాలి

4. మళ్లీ విశ్వనాథ స్వామిని దర్శించాలి

ఈ విధంగా చేసే యాత్రను ఆయతన యాత్ర అంటారు. ఇలా చేస్తే బ్రహ్మలోక ప్రాప్తి కలుగుతుందని పురాణాలు చెబుతున్నాయి.

• ఇదే క్రమాన్ని రెండు సార్లు చేస్తే ద్వి ఆయతన యాత్ర అని అంటారు.

త్రిరాయతన, చతురాయతన, పంచాయతన యాత్రలు

త్రిరాయతన యాత్ర

ఈ యాత్రలో ఈ మూడు లింగాలను దర్శించి పూజించాలి:

• ముక్తేశ్వర
• స్వర్లీనేశ్వర
• మధ్యమేశ్వర

చతురాయతన యాత్ర

ఈ యాత్రలో ఈ నాలుగు లింగాలను దర్శించాలి:

• శైలేశ్వర
• సంగమేశ్వర
• స్వర్లీనేశ్వర
• మధ్యమేశ్వర

ఈ యాత్రలను లింగ పురాణం వివరించింది.

పంచాయతన యాత్ర

ఈ యాత్రలో ఈ ఐదు లింగాలను దర్శిస్తారు:

• కృత్తివాసేశ్వర
• మధ్యమేశ్వర
• ఓంకారేశ్వర
• కపర్దీశ్వర
• విశ్వేశ్వర

ఈ యాత్రలను భక్తితో చేస్తే సర్వసిద్ధులు కలుగుతాయని శాస్త్రాలు పేర్కొంటాయి.

ఋతు యాత్ర

కాశీలో సంవత్సరం మొత్తం ఋతువుల ప్రకారం చేసే ప్రత్యేక యాత్రలను ఋతు యాత్ర అంటారు.

వసంత ఋతువు (చైత్ర – వైశాఖ)

• చౌక్ ఘాట్‌లోని మధురాపురి యాత్ర
• దీనిని అలయర్‌పురా అని కూడా అంటారు

గ్రీష్మ ఋతువు (జ్యేష్ఠ – ఆషాఢ)

• అయోధ్యాపురి యాత్ర
• ఇది పంచక్రోశ యాత్రలో కనిపించే రామేశ్వర క్షేత్రం

వర్ష ఋతువు (శ్రావణ – భాద్రపద)

• ద్వారకాపురి యాత్ర
• ఇది సంకుదారా ప్రాంతంలో ఉంటుంది

శరదృతువు (ఆశ్వయుజ – కార్తిక)

• పంచగంగా స్నానం
• దీనిని కాంచీపురి యాత్ర అని అంటారు

హేమంత ఋతువు (మార్గశిర – పుష్య)

• అవంతికాపురి యాత్ర
• వృద్ధకాళేశ్వర నుండి కృత్తివాసేశ్వర వరకు దర్శనం

శిశిర ఋతువు (మాఘ – ఫాల్గుణ)

• మాయాపురి యాత్ర
• ఇది అస్సీ సంగమంలో ఉంటుంది

ఈ యాత్రలన్నీ పూర్తి చేసిన తర్వాత లలితా ఘాట్‌లో స్నానం చేస్తే యాత్ర సంపూర్ణమవుతుంది. దీనిని సప్తరి యాత్ర అని కూడా అంటారు.

మాస యాత్ర

కాశీలో ప్రతి నెలకు ఒక ప్రత్యేక తీర్థస్నానం, దేవత దర్శనం చేయడం మాస యాత్రగా ప్రసిద్ధి.

ముఖ్యమైన మాస యాత్రలు

• చైత్రం – కామకుండ స్నానం, కామేశ్వర పూజ
• వైశాఖం – విమలకుండ స్నానం, విమలేశ్వర పూజ
• జ్యేష్ఠం – రుద్రావాస తీర్థ స్నానం, రుద్రావాసేశ్వర దర్శనం
• ఆషాఢం – లక్ష్మీకుండ స్నానం, లక్ష్మీదేవి దర్శనం
• శ్రావణం – కామాక్షీ కుండ స్నానం, కామాక్షీ దేవి దర్శనం
• భాద్రపదం – కపాల విమోచన తీర్థ స్నానం
• ఆశ్వయుజం – మార్కండేయ తీర్థ స్నానం, మార్కండేయేశ్వర దర్శనం
• కార్తీకం – పంచగంగా ఘాట్ స్నానం, బిందుమాధవ దర్శనం
• మార్గశిరం – పిశాచ విమోచన తీర్థ స్నానం, కపర్దీశ్వర దర్శనం
• పుష్యం – ధనద కుండ స్నానం, ధనదేశ్వర దర్శనం
• మాఘం – కోటి తీర్థ స్నానం, కోటీశ్వర దర్శనం
• ఫాల్గుణం – గోకర్ణ స్నానం, గోకర్ణేశ్వర దర్శనం

ఇలా మాస యాత్ర పూర్తి చేస్తే కాశీ యాత్ర ఫలితం సంపూర్ణంగా లభిస్తుందని పురాణాలు చెబుతున్నాయి.

కాశీ యాత్రలో ప్రత్యేక పుణ్యకాలాలు

కాశీలో కొన్ని ప్రత్యేక కాలాల్లో చేసే స్నానాలు, పూజలు అత్యంత పుణ్యఫలాన్ని ఇస్తాయని చెబుతారు.

• జ్యేష్ఠ శుక్ల పక్షంలో దశాశ్వమేధ ఘాట్‌లో స్నానం విశేష ఫలితం ఇస్తుంది
• శ్రావణ శుక్లపక్షంలో పదిహేను రోజులు దుర్గాకుండ స్నానం, దుర్గాదేవి దర్శనం విశేషం
• ఆశ్వయుజ కృష్ణ పక్షంలో గంగాఘాట్‌లో తర్పణ, శ్రాద్ధాలు విశేష ఫలితాన్ని ఇస్తాయి
• కార్తీక మాసంలో పూర్ణిమ వరకు కాశీలో ఉసిరి చెట్టును పూజించడం, దానాలు చేయడం, అన్నదానం చేయడం మహాపుణ్యంగా భావిస్తారు