హిందూ ధర్మంలో ఏకాదశి తిథికి అత్యంత విశిష్టమైన స్థానం ఉంది. సంవత్సరంలో వచ్చే 24 ఏకాదశుల్లో జ్యేష్ఠ శుద్ధ ఏకాదశిగా జరుపుకునే నిర్జల ఏకాదశి అత్యంత పవిత్రమైనదిగా భావించబడుతుంది. 2026 సంవత్సరంలో నిర్జల ఏకాదశి జూన్ 25వ తేదీన ఆచరించబడుతోంది. ఈ వ్రతాన్ని భక్తిశ్రద్ధలతో ఆచరించిన వారికి అన్ని ఏకాదశులను ఆచరించినంత పుణ్యఫలం లభిస్తుందని పురాణాలు వివరిస్తున్నాయి.
నిర్జల ఏకాదశి విశిష్టత
‘నిర్జల’ అంటే నీరు లేకుండా అని అర్థం. ఈ ఏకాదశి రోజున సూర్యోదయం నుండి మరుసటి రోజు సూర్యోదయం వరకు నీరు కూడా తాగకుండా ఉపవాసం ఉండాలని శాస్త్రాలు సూచిస్తున్నాయి. ఇతర ఏకాదశుల కంటే ఈ వ్రతం కఠినమైనదిగా భావిస్తారు.
పురాణాల ప్రకారం, ఈ ఒక్క వ్రతాన్ని ఆచరించడం ద్వారా మిగతా 24 ఏకాదశులను ఆచరించినంత పుణ్యం లభిస్తుంది. ఈ రోజున చేసే తీర్థస్నానం, దానం, వేదపారాయణం, యజ్ఞయాగాదులు అక్షయ ఫలితాలను ప్రసాదిస్తాయని శ్రీకృష్ణ భగవానుడు పేర్కొన్నట్లు శాస్త్రాలు చెబుతున్నాయి.
భీముని ఏకాదశి – పౌరాణిక గాథ
నిర్జల ఏకాదశిని భీముని ఏకాదశి లేదా పాండవ ఏకాదశి అని కూడా పిలుస్తారు. పాండవులలో రెండవవాడైన భీమసేనుడు భోజన ప్రియుడు. ప్రతి ఏకాదశికి ఉపవాసం చేయడం తన వల్ల కాదని వ్యాస మహర్షిని ఆశ్రయించి మోక్షాన్ని ప్రసాదించే ఒకే ఒక్క వ్రతం గురించి అడిగాడు.
అప్పుడు వ్యాస మహర్షి జ్యేష్ఠ శుక్ల ఏకాదశి రోజున ఆహారం మాత్రమే కాకుండా నీరు కూడా తాగకుండా కఠిన ఉపవాసం చేసి, మరుసటి రోజు బ్రాహ్మణులకు అన్నదానం, జలదానం మరియు ఇతర దానాలు చేయాలని ఉపదేశించాడు. వ్యాసుని సూచన మేరకు భీముడు ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించి మోక్షాన్ని పొందాడని పురాణ కథనం.
నిర్జల ఏకాదశి రోజున ఎలా పూజించాలి?
ఈ రోజు సూర్యోదయానికి ముందే నిద్రలేచి స్నానం చేసి పూజా మందిరాన్ని శుభ్రపరచాలి. అనంతరం లక్ష్మీనారాయణుల చిత్రపటం లేదా విగ్రహాన్ని ప్రతిష్ఠించి పూజ ప్రారంభించాలి.
పూజా విధానం:
- గంధం, కుంకుమతో బొట్లు పెట్టాలి.
- ఆవు నెయ్యితో దీపం వెలిగించాలి.
- పూలు, ధూపం, దీపం సమర్పించాలి.
- పంచామృతంతో అభిషేకం చేయాలి.
- తులసి దళాలతో విష్ణుమూర్తిని అర్చించాలి.
- "ఓం నమో భగవతే వాసుదేవాయ" మంత్రాన్ని 108 సార్లు జపించాలి.
- రోజంతా భగవన్నామ స్మరణలో గడపాలి.
- రాత్రి జాగరణ చేసి విష్ణు సహస్రనామ పారాయణం చేయడం శ్రేష్ఠంగా భావిస్తారు.
పంచామృత అభిషేకం
నిర్జల ఏకాదశి రోజున పంచామృతంతో శ్రీమహావిష్ణువుకు అభిషేకం చేయడం విశేష ఫలితాలను ఇస్తుంది. పంచామృతంలో:
- పాలు
- పెరుగు
- నెయ్యి
- తేనె
- చక్కెర
ఉంటాయి. ఈ ఐదు పదార్థాలతో అభిషేకం చేయడం ద్వారా విష్ణు అనుగ్రహం లభిస్తుందని విశ్వాసం.
ఈ నైవేద్యాలు ప్రీతికరం
నిర్జల ఏకాదశి రోజున లక్ష్మీనారాయణులకు పరమాన్నం నివేదించడం శుభప్రదంగా భావిస్తారు. కొన్ని ప్రాంతాల్లో విష్ణుమూర్తికి ప్రీతికరమైన పంజరి ప్రసాదం సమర్పిస్తారు.
ఫూల్ మఖానా, ధనియాలు, నెయ్యి, బెల్లం, యాలకులతో తయారు చేసే ఈ ప్రసాదం శ్రీమహావిష్ణువుకు ఎంతో ఇష్టమైనదిగా చెబుతారు.
తులసి పూజ ప్రాముఖ్యత
విష్ణు పూజలో తులసి అత్యంత ప్రధానమైనది. నిర్జల ఏకాదశి రోజున తులసి మొక్క వద్ద నెయ్యి దీపం వెలిగించి 11 ప్రదక్షిణలు చేయాలి. ఇలా చేయడం వల్ల కుటుంబంలో సుఖశాంతులు నెలకొంటాయని విశ్వాసం.
అలాగే రావి చెట్టుకు పాలు కలిపిన నీటిని సమర్పించి ధూపదీపాలు అర్పించడం ద్వారా లక్ష్మీదేవి అనుగ్రహం లభిస్తుందని పెద్దలు చెబుతారు.
నిర్జల ఏకాదశి వ్రత నియమాలు
ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించే వారు:
- నీరు కూడా తాగకుండా ఉపవాసం ఉండాలి.
- భగవన్నామ స్మరణ చేయాలి.
- బ్రహ్మచర్యం పాటించాలి.
- కోపం, అసత్యం, చెడు ఆలోచనలకు దూరంగా ఉండాలి.
- ప్రాపంచిక విషయాలపై ఆసక్తి తగ్గించి ఆధ్యాత్మిక చింతనలో గడపాలి.
చేయాల్సిన దానాలు
నిర్జల ఏకాదశి రోజున దానం చేయడం అత్యంత పుణ్యప్రదంగా భావిస్తారు.
దానం చేయదగిన వస్తువులు:
- జలదానం
- అన్నదానం
- వస్త్రదానం
- పండ్లు
- పసుపు
- పంచదార
- మామిడి పండ్లు
- గొడుగులు
- విసనకర్రలు
- నీటి కుండలు
- గోవు దానం
- బంగారం
ఈ దానాలు చేయడం వల్ల జాతక దోషాలు తొలగి శుభఫలితాలు కలుగుతాయని విశ్వాసం.
నిర్జల ఏకాదశి వ్రత ఫలితాలు
నిర్జల ఏకాదశిని నియమనిష్ఠలతో ఆచరించిన వారికి:
- పాప విముక్తి లభిస్తుంది.
- సకల తీర్థయాత్రల ఫలం దక్కుతుంది.
- కీర్తి, గౌరవం, ఐశ్వర్యం పెరుగుతాయి.
- దీర్ఘాయువు కలుగుతుంది.
- లక్ష్మీనారాయణుల అనుగ్రహం లభిస్తుంది.
- మరణానంతరం విష్ణులోక ప్రాప్తి కలుగుతుందని పురాణాలు పేర్కొంటున్నాయి.
ఈ ఏకాదశి మహిమను భక్తితో వినేవారు, చదివేవారు కూడా వైకుంఠప్రాప్తిని పొందుతారని శాస్త్ర వచనం.
ముగింపు
అన్ని ఏకాదశులలో అత్యంత పవిత్రమైన నిర్జల ఏకాదశి వ్రతం భక్తులకు ఆధ్యాత్మిక పురోభివృద్ధిని, పాప విముక్తిని, విష్ణు కటాక్షాన్ని ప్రసాదించే మహా పుణ్యదాయకమైన వ్రతంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. జూన్ 25, 2026న వచ్చే ఈ పవిత్ర తిథిని భక్తిశ్రద్ధలతో ఆచరించి శ్రీ లక్ష్మీనారాయణుల అనుగ్రహాన్ని పొందుదాం.
