విఘ్నాలకు అధిపతిగా, సకల కార్యసిద్ధి ప్రదాతగా, భక్తుల కష్టాలను తొలగించే వినాయకుడు హిందూ సంప్రదాయంలో అత్యంత పూజనీయ దైవం. ఏ శుభకార్యానికైనా ముందుగా గణపతిని ఆరాధించడం ఆనవాయితీ. అలాంటి విఘ్నేశ్వరుని అనుగ్రహం కోసం ప్రతి నెల కృష్ణ పక్ష చతుర్థి రోజున ఆచరించే పవిత్ర వ్రతమే సంకటహర చతుర్థి వ్రతం. పేరు సూచించినట్లుగానే ఈ వ్రతం భక్తుల సంకటాలను, అడ్డంకులను, కష్టాలను తొలగించి విజయాలను ప్రసాదిస్తుందని శాస్త్రాలు పేర్కొంటున్నాయి.
సంకటహర చతుర్థి అంటే ఏమిటి?
ప్రతి నెల పౌర్ణమి తరువాత వచ్చే కృష్ణ పక్ష చతుర్థిని సంకటహర చతుర్థి అని పిలుస్తారు. ఈ రోజున గణపతిని భక్తిశ్రద్ధలతో పూజించి ఉపవాసం ఆచరిస్తే జీవితంలోని విఘ్నాలు తొలగి, కోరుకున్న కార్యాలు విజయవంతంగా పూర్తవుతాయని విశ్వాసం.
"సంకటాలను హరించేది" కాబట్టి ఈ వ్రతానికి సంకటహర చతుర్థి అనే పేరు వచ్చింది.
వ్రతం యొక్క మహిమ
పురాణాల ప్రకారం ఈ వ్రతాన్ని నియమ నిష్ఠలతో ఆచరించిన వారికి:
- విద్యాభివృద్ధి కలుగుతుంది
- ఉద్యోగ, వ్యాపారాల్లో విజయాలు సాధిస్తారు
- వివాహ అడ్డంకులు తొలగుతాయి
- సంతాన ప్రాప్తి కలుగుతుంది
- రుణ బాధలు తగ్గుతాయి
- కుటుంబ కలహాలు శాంతిస్తాయి
- సకల కార్యసిద్ధి లభిస్తుంది
అందుకే గణపతి ఉపాసకులు ఈ వ్రతాన్ని అత్యంత భక్తితో ఆచరిస్తుంటారు.
ఎన్ని నెలలు ఆచరించాలి?
సంకటహర చతుర్థి వ్రతాన్ని భక్తులు తమ సంకల్పాన్ని బట్టి:
- 3 నెలలు
- 5 నెలలు
- 11 నెలలు
- 21 నెలలు
ఆచరిస్తారు. ఒకసారి నిర్ణయించుకున్న కాలపరిమితిని పూర్తిగా పాటించడం శ్రేయస్కరం.
వ్రత ప్రారంభ విధానం
వ్రతదినాన ఉదయం స్నానం చేసి గణపతిని పూజించాలి.
ఆ తరువాత:
- ఎరుపు లేదా తెలుపు రంగు జాకెట్ పీస్ (వస్త్రం) తీసుకోవాలి.
- అందులో పసుపు, చిటికెడు కుంకుమ ఉంచాలి.
- ఆ వస్త్రాన్ని గణపతి ముందు ప్రతిష్ఠించాలి.
ఇది వ్రత సంకల్పానికి ప్రతీకగా భావిస్తారు.
జాకెట్ పీస్లో ఉంచాల్సిన పవిత్ర వస్తువులు
పూజ సమయంలో ఆ వస్త్రంలో క్రమంగా ఈ వస్తువులను ఉంచాలి.
మూడు దోసిళ్ల బియ్యం
సంపద, శ్రేయస్సుకు సూచకంగా మూడు దోసిళ్ల బియ్యాన్ని అందులో పోయాలి.
తాంబూల సమర్పణ
ఆ తరువాత:
- రెండు ఖర్జూరాలు
- రెండు వక్కలు
- దక్షిణ
- తమలపాకులు
ఉంచాలి.
ఈ సమర్పణలను గణపతికి భక్తిపూర్వకంగా నివేదించాలి.
ఉపవాస నియమాలు
సంకటహర చతుర్థి వ్రతంలో ఉపవాసానికి ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఉంది.
సూర్యాస్తమయం వరకు
- ఉడికించిన ఆహారం తినకూడదు.
- ఉప్పు కలిగిన పదార్థాలు తీసుకోకూడదు.
తీసుకోవచ్చినవి
- పాలు
- పండ్లు
- పచ్చి కూరగాయలు
- ఫలాహారం
వీటిని మాత్రమే స్వీకరించవచ్చు.
ఈ నియమాలను పాటించడం ద్వారా ఉపవాస ఫలం సంపూర్ణంగా లభిస్తుందని చెబుతారు.
సాయంత్రం గణపతి పూజ
సూర్యాస్తమయం తరువాత:
- స్నానం చేయాలి
- దీపం వెలిగించాలి
- గణపతికి పుష్పాలు, పత్రాలతో అర్చన చేయాలి
- ధూప, దీప, నైవేద్యాలు సమర్పించాలి
భక్తి శ్రద్ధలతో గణపతిని ప్రార్థించి తమ కోరికలను తెలియజేయాలి.
చంద్ర దర్శనం ప్రత్యేకత
సంకటహర చతుర్థి వ్రతంలో చంద్ర దర్శనానికి విశేష ప్రాధాన్యం ఉంది.
సాయంత్రం:
- చంద్రుడిని దర్శించాలి
- లేదా నక్షత్ర దర్శనం చేయాలి
తరువాత చంద్రునికి ధూప, దీప, నైవేద్యాలు సమర్పించి నమస్కరించాలి.
ఆ తరువాతే ఉపవాసాన్ని విరమించి భోజనం చేయాలి.
గణపతి ఆలయ ప్రదక్షిణలు
వ్రతదినాన గణపతి ఆలయాన్ని సందర్శించడం అత్యంత శుభప్రదం.
ఆలయంలో:
- 3 సార్లు
- లేదా 11 సార్లు
- లేదా 21 సార్లు
ప్రదక్షిణలు చేయాలి.
ప్రతి ప్రదక్షిణలో గణపతి నామస్మరణ చేస్తూ భక్తితో ప్రదక్షిణ చేయడం వల్ల విఘ్నాలు తొలగి కార్యసిద్ధి కలుగుతుందని విశ్వాసం.
వ్రత ఉద్యాపన విధానం
నిర్ణయించుకున్న 3, 5, 11 లేదా 21 నెలల వ్రతం పూర్తైన తరువాత ఉద్యాపన చేయాలి.
పొంగలి నివేదన
వ్రతం ప్రారంభంలో ముడుపు కట్టిన బియ్యంతో:
- పొంగలి తయారు చేయాలి
- గణపతికి నివేదించాలి
కోరిక సంకల్పం
మనసులో కోరుకున్న కోరికను మరోసారి స్మరించుకుని మూట కట్టాలి.
ఆ మూటను స్వామివారి ముందు ఉంచి:
- ధూపం వెలిగించాలి
- కొబ్బరికాయ లేదా పండ్లను నివేదించాలి
అనంతరం ప్రసాదాన్ని స్వీకరించి వ్రతాన్ని పూర్తి చేయాలి.
వ్రత ఫలితం
సంకటహర చతుర్థి వ్రతాన్ని భక్తి, శ్రద్ధ, నియమనిష్ఠలతో ఆచరించిన వారికి గణపతి అనుగ్రహం లభించి జీవితంలోని అన్ని అడ్డంకులు తొలగిపోతాయని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. విద్య, వివాహం, సంతానం, ఆరోగ్యం, ఉద్యోగం, వ్యాపారం, ఐశ్వర్యం వంటి అన్ని రంగాలలో శుభఫలితాలు కలుగుతాయని విశ్వాసం.
"వక్రతుండ మహాకాయ సూర్యకోటి సమప్రభ। నిర్విఘ్నం కురుమే దేవ సర్వకార్యేషు సర్వదా॥"
