దక్షిణ కైలాసంగా ప్రసిద్ధి చెందిన శ్రీకాళహస్తి క్షేత్రం ఎన్నో పురాణ గాథలకు, దివ్య ఆలయాలకు నిలయంగా నిలిచింది. శ్రీకాళహస్తీశ్వరస్వామి ఆలయంతో పాటు ఇక్కడ భక్తులను విశేషంగా ఆకర్షించే మరో అరుదైన పుణ్యక్షేత్రం పాతాళ గణపతి ఆలయం. భూమికి సుమారు 40 అడుగుల లోతులో వెలసిన ఈ వినాయకస్వామి ఆలయం దేశంలోనే అత్యంత విశిష్టమైన గణపతి క్షేత్రాల్లో ఒకటిగా ప్రసిద్ధి చెందింది. అగస్త్య మహర్షి తపస్సుతో ముడిపడిన ఈ ఆలయం పురాణ ప్రాశస్త్యంతో పాటు సాహసోపేతమైన దర్శన విధానంతోనూ ప్రత్యేక గుర్తింపు పొందింది.
అగస్త్య మహర్షి తపస్సుతో ఆవిర్భవించిన సువర్ణముఖి
స్థలపురాణం ప్రకారం సప్త ఋషుల్లో ఒకరైన అగస్త్య మహర్షి, దక్షిణ కైలాసంగా ప్రసిద్ధి చెందిన శ్రీకాళహస్తి క్షేత్రానికి పవిత్ర నది అవసరమని భావించి ఘోర తపస్సు చేశారు. ఆయన తపోబలంతో సువర్ణముఖి నది ఆవిర్భవించింది.
ఈ నది పాకాల సమీపంలోని అగస్త్యాచలం వద్ద జన్మించి, శ్రీకాళహస్తి క్షేత్రాన్ని పవిత్రం చేస్తూ ప్రవహించి చివరకు బంగాళాఖాతంలో కలుస్తుంది.
నీరు రాకపోవడానికి కారణం
నది ఆవిర్భవించినప్పటికీ అందులో నీరు ప్రవహించకపోవడంతో అగస్త్య మహర్షి ఆశ్చర్యానికి గురయ్యాడు. ధ్యానంలో పరిశీలించగా, తపస్సు ప్రారంభించే ముందు విఘ్నేశ్వరుడైన వినాయకుడిని పూజించకపోవడం వల్లే ఈ పరిస్థితి ఏర్పడిందని గ్రహించాడు.
వెంటనే గణపతిని భక్తిశ్రద్ధలతో ప్రార్థించి తన తప్పును క్షమించమని వేడుకున్నాడు.
అగస్త్య మహర్షి వినయానికి సంతోషించిన వినాయకుడు పాతాళ మార్గంలో భూమికి 40 అడుగుల లోతులో ప్రత్యక్షమై దర్శనమిచ్చాడని స్థలపురాణం వివరిస్తుంది. అనంతరం సువర్ణముఖి నదిలో జలప్రవాహం ప్రారంభమైందని చెబుతారు.
భూమికి 40 అడుగుల లోతులో పాతాళ గణపతి
ఈ పురాణ సంఘటనకు గుర్తుగా నేటికీ పాతాళ గణపతి స్వామి భూమికి సుమారు 40 అడుగుల లోతులో కొలువై పూజలందుకుంటున్నారు.
అందుకే ఈ వినాయకస్వామి దర్శనం కోసం భక్తులు భూగర్భంలోకి దిగాల్సి వస్తుంది. దేశంలో ఇలాంటి నిర్మాణంతో ఉన్న గణపతి ఆలయాలు చాలా అరుదుగా కనిపిస్తాయి.
సాహసోపేతమైన దర్శనం
పాతాళ గణపతి దర్శనం సాధారణ ఆలయ దర్శనం కాదు. ఇది ఒక ప్రత్యేకమైన ఆధ్యాత్మిక అనుభూతి.
భక్తులు అత్యంత ఇరుకైన మార్గంలో, నిటారుగా ఉన్న మెట్లను దిగుతూ భూమి అడుగుభాగానికి చేరుకోవాలి. కొన్ని చోట్ల మోకాళ్లపై పాకుతూ వెళ్లాల్సి ఉంటుంది. అందుకే ఈ దర్శనాన్ని సాహసోపేతమైన యాత్రగా భావిస్తారు.
గర్భగుడికి చేరుకున్న తరువాత స్వామివారిని సమీపంలో దర్శించుకునే అవకాశం లభిస్తుంది.
భక్తుల భద్రత కోసం ప్రత్యేక నియమాలు
ఆలయ మార్గం ఇరుకుగా ఉండటంతో భక్తుల భద్రతకు ప్రాధాన్యత ఇస్తూ ఆలయ అధికారులు ప్రత్యేక నిబంధనలు అమలు చేస్తున్నారు.
- ఒకేసారి ఏడుగురు లేదా ఎనిమిది మంది భక్తులను మాత్రమే లోపలికి అనుమతిస్తారు.
- వారు దర్శనం ముగించుకుని బయటకు వచ్చిన తరువాతే తదుపరి బృందాన్ని పంపిస్తారు.
- స్థూలకాయులు, వృద్ధులు, చంటిబిడ్డలు, దివ్యాంగులు, గుండె సంబంధిత సమస్యలు ఉన్నవారికి భద్రతా కారణాల వల్ల ప్రవేశం ఉండదు.
ఈ నియమాలన్నీ భక్తుల శ్రేయస్సును దృష్టిలో ఉంచుకుని అమలు చేస్తున్నారు.
భక్తులతో కిటకిటలాడే క్షేత్రం
పాతాళ గణపతి ఆలయానికి రెండు తెలుగు రాష్ట్రాలతో పాటు తమిళనాడు, కర్ణాటక రాష్ట్రాల నుంచి కూడా పెద్ద సంఖ్యలో భక్తులు తరలివస్తుంటారు. ప్రముఖ సినీ నటులు, రాజకీయ ప్రముఖులు, ఆధ్యాత్మికవేత్తలు కూడా ఈ ఆలయాన్ని సందర్శించి స్వామివారి ఆశీస్సులు పొందుతుంటారు.
ప్రత్యేకంగా వినాయక చవితి, సంకటహర చతుర్థి వంటి పర్వదినాల్లో వేలాది మంది భక్తులు దర్శనానికి తరలివస్తారు.
దర్శన ఫలితం
భక్తుల విశ్వాసం ప్రకారం పాతాళ గణపతిని భక్తిశ్రద్ధలతో దర్శిస్తే—
- విఘ్నాలు తొలగిపోతాయి.
- కార్యసిద్ధి కలుగుతుంది.
- విద్య, ఉద్యోగ, వ్యాపారాల్లో విజయాలు సాధిస్తారు.
- కుటుంబంలో శాంతి, ఐశ్వర్యం పెరుగుతుంది.
- ప్రారంభించిన ప్రతి శుభకార్యం విజయవంతంగా పూర్తవుతుంది.
ముగింపు
శ్రీకాళహస్తి పాతాళ గణపతి ఆలయం కేవలం ఒక పురాతన దేవాలయం మాత్రమే కాదు; అగస్త్య మహర్షి తపస్సు, వినాయకుని అనుగ్రహం, సువర్ణముఖి నది ఆవిర్భావం వంటి పురాణ విశేషాలకు సజీవ సాక్ష్యం. భూమికి 40 అడుగుల లోతులో వెలసిన ఈ అరుదైన వినాయక క్షేత్రాన్ని దర్శించడం భక్తులకు ఒక విశిష్ట ఆధ్యాత్మిక అనుభూతిని అందిస్తుంది. శ్రీకాళహస్తి యాత్రకు వెళ్లే ప్రతి భక్తుడు శ్రీకాళహస్తీశ్వరస్వామితో పాటు పాతాళ గణపతిని కూడా దర్శించుకుని విఘ్నేశ్వరుని కృపాకటాక్షాలను పొందడం ఆనవాయితీగా కొనసాగుతోంది.
