శ్రీమహావిష్ణువు దశావతారాలలో ప్రతి అవతారానికీ ఒక విశిష్టమైన ఉద్దేశం, లోతైన తాత్విక సందేశం ఉంది. వాటిలో అత్యంత భిన్నమైన అవతారం కూర్మావతారం. ఈ అవతారంలో శ్రీమహావిష్ణువు నేరుగా రాక్షస సంహారం చేయలేదు. కానీ దేవతలకు అమృతాన్ని అందించి, మానవాళికి జీవితంలో స్థిరత్వం, సహనం, పట్టుదల ఎంత ముఖ్యమో తెలియజేశాడు.
భాగవత పురాణం, బ్రహ్మ పురాణం వంటి గ్రంథాల్లో కూర్మావతారం మహిమను విశేషంగా వర్ణించారు. క్షీరసాగర మథనం సందర్భంగా మందర పర్వతం సముద్రంలో కుంగిపోకుండా తన వీపుపై మోసి దేవతలు, దానవులు మథనం పూర్తి చేసేలా శ్రీమహావిష్ణువు కూర్మరూపాన్ని ధరించాడు. అందుకే ఈ అవతారం త్యాగానికి, సహనానికి, ప్రపంచ స్థిరత్వానికి ప్రతీకగా నిలిచింది.
క్షీరసాగర మథనం వెనుక కూర్మావతార మహిమ
దేవతలు, అసురులు కలిసి అమృతం కోసం క్షీరసాగరాన్ని మథించాలని నిర్ణయించినప్పుడు మందర పర్వతాన్ని కవ్వంగా, వాసుకి నాగును తాడుగా ఉపయోగించారు. అయితే మందర పర్వతం తన బరువును తట్టుకోలేక సముద్రంలోకి కుంగిపోవడం ప్రారంభించింది.
ఆ సమయంలో శ్రీమహావిష్ణువు మహా కూర్మరూపాన్ని ధరించి సముద్ర గర్భంలో నిలబడి తన వీపుపై మందర పర్వతాన్ని మోశాడు. దీంతో మథనం విజయవంతమై అమృతంతో పాటు అనేక దివ్య రత్నాలు వెలుగులోకి వచ్చాయి. ఈ సంఘటన విశ్వ స్థిరత్వానికి కూర్మావతారం ఎంత అవసరమో తెలియజేస్తుంది.
కూర్మం అంటే ఏమిటి?
పురాణాల ప్రకారం "కం జలం ఊర్వతీతి హినస్తేతి కూర్మః" అనే వ్యుత్పత్తి ప్రసిద్ధి చెందింది.
అంటే నీటిలోని క్రిములను, మలినాలను తొలగించేది కూర్మం అని అర్థం.
లౌకికంగా చూస్తే కూర్మం నీటిలోని మలినాలను తొలగించే జీవి. కానీ ఆధ్యాత్మికంగా చూస్తే భవసాగరంలో మునిగిపోయిన మనిషిలోని:
- కామం
- క్రోధం
- లోభం
- మోహం
- మదం
- మాత్సర్యం
అనే అంతర్మలినాలను తొలగించేది కూర్మనాథుడని ఆధ్యాత్మిక వేత్తలు వివరిస్తారు.
కూర్మనాథుడే జగత్ సృష్టికర్త
కొన్ని పురాణాల్లో కూర్మనాథుడే సృష్టికి మూలకారణమనే విశేష గాథ కూడా కనిపిస్తుంది.
సృష్టిని ప్రారంభించడానికి సిద్ధమైన బ్రహ్మదేవుడు తన శరీరాన్ని కదిలించగా అందులో నుంచి అరుణులు, కేతులు, వాతరశనులు వంటి ఋషులు జన్మించారు. ఆయన గోళ్ల నుంచి వైఖానసులు, వెంట్రుకల నుంచి వాలఖిల్యులు పుట్టారు.
అదే సమయంలో బ్రహ్మ శరీరంలోని సారం మహా కూర్మరూపాన్ని ధరించి జలంలో సంచరించడం ప్రారంభించింది.
దానిని చూసిన బ్రహ్మదేవుడు,
"నీవు నా శరీర సారం నుంచి పుట్టావు కదా?"
అని ప్రశ్నించగా, ఆ కూర్మం,
"నేను నీకంటే ముందే ఈ జలంలో ఉన్నాను."
అని సమాధానం ఇచ్చిందని పురాణ గాథ చెబుతుంది.
అప్పుడు బ్రహ్మదేవుడు ఆ కూర్మమే పరబ్రహ్మ స్వరూపమని గ్రహించి, "నీవే సృష్టిని ప్రారంభించు" అని కోరగా కూర్మనాథుడు సూర్యుడు, అగ్ని, ఇంద్రుడు తదితరులను సృష్టించాడని బ్రహ్మ పురాణంలో పేర్కొనబడింది.
కూర్మావతారం చెప్పే ఆధ్యాత్మిక సందేశం
కూర్మం అవసరమైనప్పుడు మాత్రమే తన కాళ్లు, తలను బయటకు తీస్తుంది. ప్రమాదం అనిపించిన వెంటనే వాటిని తన కవచంలోకి ముడుచుకుంటుంది.
ఇదే గీతలో శ్రీకృష్ణుడు స్థితప్రజ్ఞ లక్షణాన్ని వివరించేటప్పుడు ఉదాహరణగా చెప్పిన భావం.
మనిషి కూడా అవసరం లేని విషయాల నుంచి తన ఇంద్రియాలను మరల్చుకొని, మనస్సును అదుపులో ఉంచి, అంతర్ముఖ జీవనాన్ని అలవర్చుకోవాలని కూర్మావతారం బోధిస్తుంది.
జీవితానికి కూర్మావతారం నేర్పే పాఠం
జీవితంలో ఏదైనా గొప్ప లక్ష్యాన్ని సాధించాలని నిర్ణయించుకున్నప్పుడు ఆ పని కొన్నిసార్లు మందర పర్వతంలా భారంగా అనిపిస్తుంది. మార్గమధ్యంలో ఎదురయ్యే కష్టాలు, అవరోధాలు, నిరాశలు వాసుకి నాగుడు విడిచే విషజ్వాలల వలె మన మనోధైర్యాన్ని పరీక్షిస్తాయి.
అయితే కూర్మంలా స్థిరంగా నిలబడి, సహనంతో ముందుకు సాగితేనే చివరకు అమృతం లభించినట్లే విజయఫలం కూడా లభిస్తుంది.
అందుకే కూర్మావతారం మనిషికి మూడు గొప్ప గుణాలను నేర్పుతుంది.
- స్థిరత్వం
- సహనం
- పట్టుదల
ఈ మూడు గుణాలు ఉన్నవాడు ఎలాంటి ప్రతికూల పరిస్థితులనైనా అధిగమించి విజయాన్ని సాధించగలడు.
కూర్మం – భగవత్ స్వరూపం
సర్వజీవుల్లోనూ వ్యాపించి ఉన్న పరమాత్మ స్వరూపమే నారాయణుడు. ఆ సర్వవ్యాపక చైతన్యానికి కూర్మం ఒక ప్రతీకగా భావించబడుతుంది. బాహ్య ప్రపంచంలో ఎంత కల్లోలం జరిగినా, అంతరంగంలో ప్రశాంతతను నిలబెట్టుకోవాలని ఈ అవతారం మనకు ఉపదేశిస్తుంది.
ముగింపు
శ్రీమహావిష్ణువు కూర్మావతారం కేవలం పురాణ కథ మాత్రమే కాదు, ప్రతి మనిషి జీవితానికి మార్గదర్శకమైన తాత్విక సందేశం. ఎన్ని కష్టాలు ఎదురైనా స్థిరచిత్తంతో, ఓర్పుతో, భగవంతునిపై విశ్వాసంతో ముందుకు సాగితే లక్ష్యసాధన అనే అమృతాన్ని తప్పకుండా పొందవచ్చని ఈ అవతారం తెలియజేస్తుంది. కూర్మనాథుడి సందేశాన్ని అర్థం చేసుకుని ఆచరణలో పెట్టినప్పుడు మాత్రమే మన జీవితం నిజమైన అర్థంలో అమృతమయం అవుతుంది.
