Gokarna Mahabaleshwar Temple: గోకర్ణ మహాబలేశ్వర ఆలయం – ఆత్మలింగం, రావణాసుర పురాణ గాథ, శైవ పంచక్షేత్రాలు

ఈ భూలోకంలో ‘ఆత్మలింగం’ ప్రతిష్ఠితమైన ఏకైక శైవక్షేత్రంగా ప్రసిద్ధి చెందినది గోకర్ణ మహాబలేశ్వర ఆలయం. కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని ఉత్తర కన్నడ జిల్లాలో అరేబియా సముద్రతీరాన వెలసిన ఈ క్షేత్రం భక్తులకు అపారమైన ఆధ్యాత్మిక అనుభూతిని అందిస్తోంది. బెంగళూరు నుండి సుమారు 450 కి.మీ., గోవా నుండి 160 కి.మీ. దూరంలో ఉన్న ఈ పవిత్రక్షేత్రం జాతీయ రహదారి నుండి 16 కి.మీ. పడమర దిశగా ఉంటుంది. ఇక్కడి శివుణ్ణి “మహాబలేశ్వరుడు” అని పిలుస్తారు. ఈ ఆలయం శ్రీ రామచంద్ర మఠం ఏలుబడిలో ఉంది.

గోకర్ణం – పేరుకి కారణం

పురాణ కథనం ప్రకారం ఒకప్పుడు భూమంతా జలమయమై ఉండగా బ్రహ్మ సృష్టికార్యాన్ని రుద్రునికి అప్పగించాడు. మహాశివుడు పాతాళంలో తపస్సు చేస్తుండగా భూదేవి గోరూపంలో ఉండేది. ఆ గోవు చెవి (కర్ణం) ద్వారా శివుడు బయటకు వచ్చినందున ఈ ప్రాంతం “గోకర్ణం”గా ప్రసిద్ధి చెందింది. అందువల్లే ఇక్కడి శివలింగం గోవు చెవి ఆకారంలో భూమిలో స్థితమై ఉంది. భక్తులు అభిషేకం చేసి లోపలికి చేయి పెట్టి లింగాన్ని స్పర్శించడం ద్వారా తన్మయత్వాన్ని అనుభవిస్తారు.

రావణుడు మరియు ఆత్మలింగం కథ

లంకాధిపతి రావణుడు పరమశివభక్తుడు. తన తల్లి కైకసి పార్ధివలింగ పూజ చేయడం చూసి ఆమె కోరిక తీర్చేందుకు రావణుడు కైలాసానికి వెళ్లి ఘోర తపస్సు చేశాడు. అతని భక్తికి మెచ్చిన శివుడు “ఆత్మలింగం”ను ప్రసాదించాడు. కానీ ఒక నిబంధన విధించాడు — లంక చేరేవరకు ఆత్మలింగాన్ని నేలపై పెట్టరాదు; పెట్టినచో అక్కడే స్థిరపడిపోతుంది.

దేవతలు రావణుని అడ్డుకోవాలనే ఉద్దేశంతో మహావిష్ణువు సలహాతో గణపతిని పశువుల కాపరి రూపంలో పంపారు. సాయంకాల సంధ్యావందనం చేయాల్సి వచ్చిన రావణుడు ఆత్మలింగాన్ని బాలగణపతికి అప్పగించాడు. మూడు సార్లు పిలిచినా రాకపోవడంతో గణపతి లింగాన్ని నేలపై ఉంచాడు. కోపంతో వచ్చిన రావణుడు ఎంత బలప్రయోగం చేసినా లింగం కదలలేదు. ఆవేశంతో లాగగా పైభాగం నాలుగు ముక్కలై వేరువేరు ప్రదేశాలకు వెళ్లిపోయింది.

ఆ నాలుగు భాగాలు ఇవి:

• సంపుటేశ్వర ఆలయం
• గుణవంతేశ్వర ఆలయం
• మురుడేశ్వర ఆలయం
• దారేశ్వర ఆలయం

ఈ ఐదు క్షేత్రాలను కలిపి “శైవ పంచక్షేత్రాలు” అని పిలుస్తారు.

రావణుడి బలాన్ని జయించినందున ఇక్కడి శివుడు “మహాబలేశ్వరుడు”గా ప్రసిద్ధి చెందాడు. గణపతి చేసిన సాహసానికి సంతోషించిన శివుడు “ముందుగా గణపతిని దర్శించి తరువాత నన్ను పూజించాలి” అని వరమిచ్చాడు. అందుకే ఇక్కడ గణపతికి ప్రథమపూజ గౌరవం ఉంది. ఇప్పటికీ గణపతి తలపై రావణుడు కొట్టిన గుర్తు కనిపిస్తుందని చెబుతారు.

ఆలయ విశేషాలు

మహాబలేశ్వరుడు పశ్చిమాభిముఖంగా సముద్రాన్ని దర్శిస్తూ ఉంటాడు. ఆలయంలోపల తూర్పుముఖంగా “తామ్రగౌరి”గా పార్వతీమాత విరాజిల్లుతోంది.

ప్రతి 12 సంవత్సరాలకు ఒకసారి ఆగమోక్త అష్టబంధ మహోత్సవం నిర్వహించడం శాస్త్రనియమం. 1903, 1930 మరియు 1983 సంవత్సరాల్లో ఈ మహోత్సవం జరిగినట్లు రికార్డులు సూచిస్తున్నాయి. ఆ సమయంలో మాత్రమే ఆత్మలింగాన్ని పైకి తీసి భక్తులకు ప్రత్యక్ష దర్శనం కల్పిస్తారు.

పూజలు మరియు క్షేత్ర మహిమ

ఈ క్షేత్రం పితృదోష నివారణ, పిండప్రదానం, కాలసర్పదోష పూజలకు ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇక్కడ పూజలు చేస్తే ఏడుతరాల పితృదోష విముక్తి కలుగుతుందని విశ్వాసం.

“భూలోక కైలాసం”గా ఖ్యాతిగాంచిన గోకర్ణంలో ప్రతి సంవత్సరం మహాశివరాత్రి సందర్భంగా ఘనంగా ఉత్సవాలు జరుగుతాయి. ముఖ్యంగా రథోత్సవం అత్యంత వైభవంగా నిర్వహించబడుతుంది. కర్ణాటకతో పాటు ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ, తమిళనాడు మరియు విదేశాల నుండీ భక్తులు తరలివచ్చి మహాదేవుని దర్శించుకుంటారు.