“శ్రీరామ” నామస్మరణ ఎక్కడ వినిపిస్తుందో అక్కడ హనుమంతుడు అజ్ఞాత రూపంలో ఉన్నాడని మన పురాణ విశ్వాసం. భక్తి అంటే ఏమిటి, సేవ అంటే ఎలా ఉండాలి, గురుభక్తి ఎంత పవిత్రమో తన జీవితం ద్వారా ప్రపంచానికి చూపించిన మహానుభావుడు హనుమంతుడు. ఆయన శౌర్యం, బలం, వినయం, విశ్వాసం అన్నీ కలగలిపిన దైవ స్వరూపం.
అందుకే హనుమంతుని జయంతి ఒక పండుగ మాత్రమే కాదు — భక్తి యొక్క మహోత్సవం.
హనుమజ్జయంతి – భక్తుల హృదయాల్లో మహా పర్వదినం
శ్రీరామ భక్తులందరికీ హనుమజ్జయంతి అత్యంత పవిత్రమైన రోజు. ఈ రోజు హనుమంతుని స్మరించడం అంటే ధైర్యాన్ని ఆహ్వానించడం, భయాలను తొలగించడం, జీవితంలో విజయాలకు మార్గం వేయడం అని భావిస్తారు.
మన సంప్రదాయంలో ఈ పర్వదినాన్ని సంవత్సరంలో రెండుసార్లు జరుపుకుంటారు. అయితే ఈ రెండు రోజుల వెనుక ఉన్న ఆధ్యాత్మిక భావం చాలా లోతైనది.
హనుమత్ విజయోత్సవం – చైత్ర మాసపు మహిమ
రామాయణంలోని సుందరకాండలో చెప్పిన ఆ మహత్తర ఘట్టం ఈ రోజుకు మూలం.
సీతాదేవిని అపహరించిన రావణుడి చెరలో ఆమె ఎక్కడ ఉన్నదో తెలియక బాధపడుతున్న సమయంలో, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో హనుమంతుడు లంకకు బయలుదేరాడు. అగాధ సముద్రాన్ని దాటి, ఎన్నో అడ్డంకులను ఎదుర్కొని, చివరకు చైత్ర శుద్ధ పౌర్ణమి రోజు తెల్లవారుజామున అశోకవాటికలో సీతమ్మను దర్శించాడు.
ఆ క్షణం — భక్తి విజయం, ధైర్యం విజయానికి ప్రతీక.
సీతమ్మను చూసిన ఆనందంలో హనుమంతుడు అశోకవనాన్ని ధ్వంసం చేసి, రావణ సైన్యాన్ని ఎదుర్కొన్నాడు. తన తోకకు నిప్పంటించగా అదే తోకతో లంకను అగ్నికి ఆహుతి చేశాడు. ఈ ఘనవిజయాన్ని గుర్తుగా జరుపుకునేది హనుమత్ విజయోత్సవం.
వైశాఖ హనుమజ్జయంతి – అవతార రహస్యం
పురాణాలు, ముఖ్యంగా పరాశర సంహిత, హనుమంతుని అసలైన అవతార దినాన్ని స్పష్టంగా పేర్కొంటాయి.
వైశాఖ మాసం, బహుళ పక్షంలో దశమి తిథి, పూర్వాభాద్ర నక్షత్రం కలిసిన ఈ పవిత్ర దినాన హనుమంతుడు జన్మించాడని చెబుతారు. అందుకే ఈ రోజే నిజమైన హనుమజ్జయంతిగా భావిస్తారు.
2026లో ఈ మహా పర్వదినం మే 12న వస్తోంది.
ఈ రోజు హనుమంతుని ఆరాధించడం అంటే ఆయన శక్తిని మనలో ఆహ్వానించడం లాంటిది.
పూజలో భక్తి – ఆచరణలో శ్రద్ధ
హనుమజ్జయంతి రోజు ఆచరించే ప్రతి చిన్న కర్మ కూడా ఆధ్యాత్మికంగా గొప్పదే.
ఉదయం సూర్యోదయానికి ముందే లేచి, శుచిగా స్నానం చేసి, “ఈ రోజు ఉపవాసంతో హనుమంతుని సేవ చేస్తాను” అని సంకల్పం చేయాలి. సింధూర రంగు వస్త్రాలు ధరించి, పూజామందిరంలో హనుమంతుని చిత్రాన్ని సింధూరంతో అలంకరించాలి.
నువ్వుల నూనెతో దీపం వెలిగించడం, తమలపాకులతో దండ సమర్పించడం, అష్టోత్తర శతనామాలతో పూజించడం — ఇవన్నీ భక్తిని మరింత బలపరుస్తాయి.
ఆ రోజు ప్రతి క్షణం “శ్రీరామ జయం” అనే నామస్మరణతో గడిపితే హనుమంతుడు ఎంతో సంతోషిస్తాడని విశ్వాసం.
నైవేద్యాలలో భక్తి రుచి
హనుమంతుడికి సాదాసీదా కానీ పవిత్రమైన నైవేద్యాలు ఇష్టమని చెబుతారు.
అరటిపండ్లు, వడపప్పు, పానకం సమర్పిస్తే ప్రత్యేకమైన ఫలితం లభిస్తుంది. వడమాల, అప్పాల మాల సమర్పించడం ద్వారా కార్యసిద్ధి, విజయాలు సిద్ధిస్తాయని శాస్త్ర వచనం.
బెల్లం, శనగలు, బూందీ లడ్డూ వంటి ప్రసాదాలు కూడా హనుమంతునికి ప్రీతికరమైనవి. ఈ రోజు ఎరుపు రంగు పండ్లు దానం చేయడం ద్వారా పుణ్యం పెరుగుతుందని నమ్మకం.
తిరుమలలో హనుమజ్జయంతి – భక్తి ఉత్సవాల వైభవం
తిరుమలలో ఈ పర్వదినం సందర్భంగా భక్తి తరంగాలు ఉప్పొంగుతాయి. ఆకాశగంగ వద్ద ఉన్న శ్రీ బాలాంజనేయస్వామి ఆలయం, జాపాలి తీర్థం, అంజనాద్రి వంటి పవిత్ర స్థలాల్లో ఐదు రోజులపాటు అద్భుతమైన ఉత్సవాలు జరుగుతాయి.
ప్రతిరోజు వేర్వేరు పుష్పాలతో అభిషేకాలు — మల్లెపూలు, తమలపాకులు, గన్నేరు, కనకాంబరం, చామంతులు — చివరి రోజు సింధూరాభిషేకం ఎంతో భక్తిశ్రద్ధలతో జరుగుతుంది.
జాపాలి తీర్థంలో హనుమాన్ చాలీసా, సుందరకాండ పారాయణాలు సామూహికంగా జరుగుతాయి. ఆ దృశ్యాలు భక్తి పరవశానికి నిదర్శనం.
హనుమంతుడు కేవలం ఒక దేవుడు కాదు — మనలో ఉన్న శక్తికి, విశ్వాసానికి ప్రతీక.
ఈ హనుమజ్జయంతి రోజు ఆయనను భక్తితో స్మరిస్తే:
- మనసుకు ధైర్యం
- జీవితంలో విజయాలు
- కష్టాల నివారణ
- కార్యసిద్ధి
సులభంగా సిద్ధిస్తాయని విశ్వాసం.