వైశాఖ బహుళ పక్షంలో వచ్చే పవిత్ర ఏకాదశిని అపర ఏకాదశి అని పిలుస్తారు. ఈ ఏకాదశి శ్రీమహావిష్ణువుకు అత్యంత ప్రీతికరమైనదిగా పురాణాలు పేర్కొంటున్నాయి. ఈ పవిత్ర దినం ఉపవాసం, జపం, విష్ణు ఆరాధన, జాగరణతో గడిపితే అనంతమైన పుణ్యఫలాలు లభిస్తాయని శాస్త్రవచనం చెబుతోంది.
2026 సంవత్సరంలో అపర ఏకాదశి:
మే 13, 2026 న ఆచరించబడుతుంది.
ఈ రోజున ముఖ్యంగా శ్రీమహావిష్ణువు వామనావతార స్వరూపాన్ని పూజించడం విశేష ఫలితాలను ఇస్తుందని విశ్వాసం.
“అపర” అనే పదానికి అర్థం
“అపర” అనే పదానికి వేదాంతంలో “లౌకికత”, “మాయా బంధనం” అనే అర్థాలు ఉన్నాయి. ఈ ఏకాదశి వ్రతాన్ని ఆచరించడం ద్వారా సాంసారిక కష్టాలు, పాపబంధాలు తొలగిపోతాయని భక్తుల విశ్వాసం.
మరో భావంలో “అపర” అంటే శిశువును కప్పి ఉంచే మాయా పొర. భగవంతుని భక్తితో ఆరాధించడం ద్వారా ఆ మాయ తొలగి ఆత్మజ్ఞానం కలుగుతుందని శాస్త్రాలు వివరిస్తాయి.
అపర ఏకాదశి మహత్యం
పురాణాలలో శ్రీమహావిష్ణువు ధర్మరాజుకు ఈ ఏకాదశి గొప్పతనాన్ని వివరిస్తూ, దీనిని నిష్ఠగా ఆచరించే వారికి పాప విమోచనం లభిస్తుందని చెప్పినట్లు పేర్కొనబడింది.
ఈ ఏకాదశి వ్రతం వల్ల:
- బ్రహ్మహత్య పాపం
- గోహత్య పాపం
- పరనింద
- అసత్యవాదం
- తప్పుడు సాక్ష్యాలు
- అక్రమ సంబంధాలు
- డబ్బు కోసం వేదపఠనం
- గురు ధూషణ
- యుద్ధభూమి విడిచి పారిపోయిన క్షత్రియుని దోషం
వంటి ఘోరమైన పాపాలు కూడా నశిస్తాయని పురాణ విశ్వాసం.
అపర ఏకాదశి వ్రత ఫలితాలు
ఈ ఏకాదశి ఉపవాసం పాటించడం వల్ల లభించే పుణ్యఫలాలను పురాణాలు ఎంతో గొప్పగా వర్ణించాయి.
ఈ వ్రతం వల్ల:
- పుష్కర తీర్థంలో కార్తీకమాసంలో ముమ్మార్లు స్నానం చేసిన ఫలం
- ప్రయాగరాజ్లో మకర సంక్రాంతి సమయంలో స్నానం చేసిన పుణ్యం
- కాశీ విశ్వనాథ ఆలయంలో శివరాత్రి వ్రత ఫలం
- గయలో విష్ణుపాదాల వద్ద పిండప్రదానం చేసిన ఫలం
- గోదావరి నదిలో గురుగ్రహ సంచార సమయంలో స్నానం చేసిన పుణ్యం
- కుంభమేళా సమయంలో పవిత్రక్షేత్ర దర్శన ఫలం
- కేదార్నాథ్ ఆలయం దర్శన ఫలం
- బద్రీనాథ్ ఆలయం పూజా ఫలం
- కురుక్షేత్రంలో స్నాన ఫలం
- గోవులు, భూమి, సువర్ణం దానం చేసిన పుణ్యం
లభిస్తాయని విశ్వాసం.
ఉపవాస విధానం
దశమి నాడు
- సాయంకాలం నుండి నియమాచరణ ప్రారంభించాలి
- సాత్వికాహారం మాత్రమే తీసుకోవాలి
ఏకాదశి రోజు
- తెల్లవారుజామున తలస్నానం చేయాలి
- విష్ణుమూర్తిని భక్తితో పూజించాలి
- వండిన ఆహారం తినకుండా పాలు, పండ్లతో ఉపవాసం పాటించాలి
- “ఓం నమో నారాయణాయ” మంత్రజపం చేయాలి
- రాత్రి జాగరణ ఉండాలి
ద్వాదశి రోజు
- నిర్ణీత సమయంలో పాలు లేదా సాత్వికాహారంతో ఉపవాస విరమణ చేయాలి
అపర ఏకాదశి పూజ విధానం
- తూర్పు దిశగా పసుపు వస్త్రం పరచిన పీటపై విష్ణు-లక్ష్మీ విగ్రహాలను ప్రతిష్ఠించాలి
- ధూప, దీపాలు వెలిగించాలి
- పూలు, పండ్లు, తమలపాకులు, కొబ్బరికాయ సమర్పించాలి
- తులసీదళాలతో శ్రీహరిని అర్చించాలి
- కుడిచేతిలో నీరు తీసుకుని తమ కష్టాలు తొలగాలని ప్రార్థించాలి
- సాయంత్రం అపర ఏకాదశి వ్రతకథ వినడం లేదా చదవడం శుభప్రదం
ఆధ్యాత్మిక ప్రాముఖ్యత
అపర ఏకాదశి కేవలం ఉపవాసం మాత్రమే కాదు; ఇది మనసు, మాట, కర్మలను పవిత్రం చేసుకునే ఆధ్యాత్మిక సాధన. ఈ రోజున భక్తితో శ్రీహరిని ఆరాధించే వారికి పాప విముక్తి, మనశ్శాంతి, ఆధ్యాత్మిక పురోగతి కలుగుతాయని భక్తుల విశ్వాసం.