2026 జూన్ 29న వచ్చే జ్యేష్ఠ పౌర్ణమిని తెలుగు రాష్ట్రాల్లో ఏరువాక పున్నమిగా అత్యంత భక్తిశ్రద్ధలతో జరుపుకుంటారు. ఇది పూర్తిగా రైతుల పండుగగా ప్రసిద్ధి చెందింది. వర్షాకాలం ప్రారంభానికి సంకేతంగా, కొత్త వ్యవసాయ పనులకు శ్రీకారం చుట్టే ఈ పర్వదినం రైతు జీవితంలో ఎంతో విశిష్టమైనది.
వ్యవసాయం భారతీయ సంస్కృతికి వెన్నెముక. అందుకే భూమాత, ఎద్దులు, నాగలికి పూజలు చేసి కొత్త సాగు పనులను ప్రారంభించడం అనాదిగా వస్తున్న ఆచారం.
ఏరువాక పున్నమి అంటే ఏమిటి?
వర్షాకాలం ప్రారంభమయ్యే సమయంలో భూమిని మొదటిసారి దున్ని కొత్త పంటలకు శ్రీకారం చుట్టే రోజునే ఏరువాక పున్నమి అంటారు. రైతు కుటుంబాలకు ఇది కేవలం పండుగ మాత్రమే కాదు, ప్రకృతికి, పశుసంపదకు, వ్యవసాయానికి కృతజ్ఞతలు తెలిపే పవిత్ర సందర్భం.
ఎద్దులకు ప్రత్యేక పూజలు
ఈ రోజు తెల్లవారుజామున రైతులు తమ ఎద్దులను స్నానం చేయించి ఎంతో శ్రద్ధగా అలంకరిస్తారు.
- కొమ్ములకు రంగులు పూస్తారు.
- గంటలు, గజ్జెలతో అలంకరిస్తారు.
- గాడి, నాగలి వంటి వ్యవసాయ పనిముట్లకు ధూప, దీప, నైవేద్యాలతో పూజలు చేస్తారు.
- ఎద్దులకు పొంగలి, ఇతర నైవేద్యాలను సమర్పిస్తారు.
పశువులను కుటుంబ సభ్యులుగా భావించే భారతీయ వ్యవసాయ సంస్కృతికి ఇది నిదర్శనం.
పొలం దున్నే శుభారంభం
సాయంత్రం సమయంలో నాగలిని ఎర్రమట్టితో అలంకరించి, ఎద్దులను ఊరేగింపుగా పొలానికి తీసుకువెళ్తారు. అనంతరం కొత్త వ్యవసాయ సంవత్సరానికి శ్రీకారం చుడుతూ మొదటిసారి పొలం దున్నడం ప్రారంభిస్తారు.
ఈ ఆచారం పంటలు సమృద్ధిగా పండాలని, రైతు కుటుంబం సుఖసంతోషాలతో ఉండాలని కోరుతూ నిర్వహించబడుతుంది.
గోగునార తోరణం వెనుక విశ్వాసం
ఏరువాక పున్నమి సందర్భంగా గ్రామ వాకిలిలో గోగునారతో తయారు చేసిన తోరణాన్ని కడతారు. దానిని చెరకు కర్రలతో కొట్టగా ఊడిన నారపీచును ఎవరికైతే దొరుకుతుందో వారు తీసుకువెళ్తారు.
ఇలా చేయడం వల్ల పశువులకు ఆరోగ్యం కలుగుతుందని, వ్యవసాయంలో అభివృద్ధి ఉంటుందని గ్రామీణులు విశ్వసిస్తారు.
వేదకాలం నుంచే కొనసాగుతున్న సంప్రదాయం
ఏరువాక పున్నమి గురించి వ్రత గ్రంథాల్లో పెద్దగా ప్రస్తావన లేకపోయినా, వేదకాలం నుంచే ఈ సంప్రదాయం కొనసాగుతున్నట్లు ఆధారాలు సూచిస్తున్నాయి.
ఋగ్వేదం ప్రకారం వర్షాకాలం ప్రారంభమైన వెంటనే రైతులు పూజలు చేసి దుక్కి ప్రారంభించేవారని తెలుస్తోంది. అలాగే విష్ణు పురాణంలో ఈ వ్యవసాయ పండుగను "సీతా యజ్ఞం"గా పేర్కొన్నట్లు పురాణాల్లో వివరణ ఉంది.
జ్యోతిష్య పరంగా ఏరువాక పున్నమి విశిష్టత
జ్యేష్ఠ పౌర్ణమినే ఏరువాక పున్నమిగా నిర్ణయించడంలో జ్యోతిష్య శాస్త్రానికి కూడా ప్రత్యేక స్థానం ఉంది.
పారస్కర గృహ్యసూత్రం ప్రకారం:
- జ్యేష్ఠ నక్షత్రం
- స్వాతి నక్షత్రం
వ్యవసాయ పనులు ప్రారంభించడానికి అత్యంత శుభప్రదమైనవిగా పేర్కొనబడ్డాయి.
అలాగే పౌర్ణమి తిథి కొత్త కార్యారంభాలకు మంగళకరమైనదిగా భావిస్తారు. జ్యేష్ఠ మాసంలో వచ్చే పౌర్ణమి రోజున సాధారణంగా జ్యేష్ఠ నక్షత్రం యోగం ఏర్పడడం వల్ల ఈ రోజునే ఏరువాక పున్నమిగా మన పూర్వీకులు ఆచరించినట్లు భావిస్తున్నారు.
మహాజ్యేష్ఠ పౌర్ణమి
జ్యేష్ఠ పౌర్ణమిని మహాజ్యేష్ఠ పౌర్ణమి అని కూడా పిలుస్తారు. ఈ రోజున చేసిన దానాలు విశేష పుణ్యఫలాన్ని ప్రసాదిస్తాయని పురాణాలు పేర్కొంటున్నాయి.
ఈ రోజు చేయదగిన దానాలు:
- పద్మ పురాణ గ్రంథ దానం
- కృష్ణాజిన దానం
- నువ్వుల దానం
- అన్నదానం
- గోదానం (శక్తి మేరకు)
పద్మ పురాణం ప్రకారం ఈ రోజున పద్మపురాణ గ్రంథాన్ని దానం చేసిన వారికి అశ్వమేధ యాగం చేసినంత పుణ్యం లభిస్తుందని విశ్వాసం.
రైతుకు ప్రకృతి పట్ల కృతజ్ఞత తెలిపే పండుగ
ఏరువాక పున్నమి కేవలం వ్యవసాయ పనుల ప్రారంభం మాత్రమే కాదు. భూమాతకు, వర్షదేవతకు, పశుసంపదకు, ప్రకృతికి కృతజ్ఞతలు తెలిపే రైతు సంస్కృతికి ప్రతీక. పంటల సమృద్ధి, కుటుంబ సౌఖ్యం, పశుసంపద అభివృద్ధి కోసం ఈ రోజున నిర్వహించే పూజలు గ్రామీణ జీవన విధానంలో విశిష్ట స్థానాన్ని సంపాదించుకున్నాయి.
ముగింపు
2026 జూన్ 29న జరుపుకునే ఏరువాక పున్నమి రైతుల జీవితంలో కొత్త ఆశలు, కొత్త పంటల ఆరంభానికి సంకేతం. వేదకాలం నుంచి కొనసాగుతున్న ఈ పవిత్ర సంప్రదాయం భారతీయ వ్యవసాయ సంస్కృతికి అద్దం పడుతుంది. భూమిని దైవంగా, ఎద్దులను కుటుంబ సభ్యులుగా భావించే మన సంప్రదాయం గొప్పదనాన్ని ఏరువాక పున్నమి మరోసారి గుర్తు చేస్తుంది. రైతు సంతోషంగా ఉంటేనే దేశం సుభిక్షంగా ఉంటుందనే సందేశాన్ని ఈ పర్వదినం తరతరాలకు అందిస్తోంది.
