హిందూ సంప్రదాయంలో జ్యేష్ఠ శుద్ధ దశమి తిథికి అత్యంత విశిష్టమైన స్థానం ఉంది. ఈ పవిత్రమైన రోజునే భగీరథ మహారాజు చేసిన ఘోర తపస్సుకు ప్రసన్నమైన గంగాదేవి స్వర్గలోకం నుండి భూమిపై అవతరించిందని పురాణాలు వివరిస్తున్నాయి. అందుకే ఈ తిథిని గంగోత్పత్తి దశమి లేదా గంగా దశహరాగా భక్తిశ్రద్ధలతో ఆచరిస్తారు.
2026 సంవత్సరంలో గంగోత్పత్తి దశమి జూన్ 24వ తేదీన వస్తోంది.
గంగోత్పత్తి దశమి ప్రాముఖ్యత
పురాణాల ప్రకారం సగర చక్రవర్తి పుత్రులకు మోక్షం కలిగించేందుకు భగీరథుడు అనేక సంవత్సరాలు కఠోర తపస్సు చేశాడు. అతని భక్తికి మెచ్చిన బ్రహ్మదేవుడు గంగాదేవిని భూమిపైకి పంపేందుకు అంగీకరించాడు. గంగాదేవి ప్రవాహ ఉద్ధృతిని తట్టుకునేందుకు పరమశివుడు తన జటాజూటంలో ఆమెను ధరించి అనంతరం భూమిపై ప్రవహింపజేశాడు.
ఈ విధంగా భగీరథుని ప్రయత్నంతో భూమికి చేరిన గంగానది కోట్లాది ప్రజలకు పుణ్యప్రదాయినిగా, పాపహారిణిగా మారింది. ఈ మహత్తర సంఘటనను స్మరించుకుంటూ గంగోత్పత్తి దశమిని జరుపుకుంటారు.
పది రోజుల గంగా పూజ
వ్రత గ్రంథాల ప్రకారం జ్యేష్ఠ శుద్ధ పాడ్యమి నుండి దశమి వరకు మొత్తం పది రోజుల పాటు గంగాదేవిని ఆరాధించడం విశేష ఫలితాలను ఇస్తుంది.
ఈ పది రోజులూ:
- గంగాస్నానం చేయడం
- గంగాదేవి నామస్మరణ చేయడం
- గంగా స్తోత్రాలు పారాయణం చేయడం
- దీపారాధన చేయడం
వంటి ఆచారాలు నిర్వహించాలి.
పది రోజుల పాటు పూజలు చేయలేని వారు కనీసం దశమి రోజునైనా గంగాదేవిని భక్తిశ్రద్ధలతో పూజించడం శ్రేయస్కరమని శాస్త్రాలు పేర్కొంటున్నాయి.
గంగాస్నానం ఎలా చేయాలి?
అవకాశం ఉన్న భక్తులు గంగానదిలో స్నానం చేసి గంగాతీరంలో ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహించవచ్చు.
అలా సాధ్యం కానివారు:
- చెరువులో
- కాలువలో
- బావి వద్ద
- ఇంట్లో పవిత్ర స్నానం చేస్తూ
గంగాదేవిని స్మరించి స్నానం చేయవచ్చు. భక్తితో గంగానామాన్ని జపిస్తూ చేసే స్నానం కూడా పుణ్యప్రదమేనని ఆధ్యాత్మిక గ్రంథాలు చెబుతున్నాయి.
గంగాదేవి పూజా విధానం
స్నానం అనంతరం గంగాదేవికి షోడశోపచార పూజ చేయాలి.
పూజలో భాగంగా:
- గంధం
- కుంకుమ
- పుష్పాలు
- ధూపం
- దీపం
- నైవేద్యం
సమర్పించాలి.
ప్రత్యేకంగా ఈ రోజున:
- పది రకాల పుష్పాలు
- పది రకాల నైవేద్యాలు
గంగాదేవికి సమర్పించడం శుభప్రదంగా భావిస్తారు.
గంగోత్పత్తి దశమి తొలగించే దశ పాపాలు
గంగోత్పత్తి దశమిని "దశహరా" అని కూడా పిలుస్తారు. "దశ" అంటే పది, "హర" అంటే తొలగించేది అని అర్థం. ఈ రోజున గంగాదేవిని పూజించడం ద్వారా పది రకాల పాపాలు నశిస్తాయని పురాణాలు చెబుతున్నాయి.
ఆ పాపాలు:
పరుషంగా మాట్లాడడం
అసత్యాలు చెప్పడం
పరులను వంచించడం
అనవసరమైన, అసందర్భపు మాటలు మాట్లాడడం
ఇతరుల ధనాన్ని ఆశించడం
ఇతరులకు కీడు తలపెట్టడం
వృథా ప్రయాసలు, దుష్కార్యాలు చేయడం
ఇతరులకు హాని కలిగించడం
స్త్రీలను అవమానించడం
హత్య వంటి ఘోర పాపాలు
గంగాదేవి కృపతో ఈ పాపాల నుండి విముక్తి లభిస్తుందని భక్తుల విశ్వాసం.
గంగాదేవి అనుగ్రహం
గంగోత్పత్తి దశమి రోజున గంగాదేవిని భక్తిశ్రద్ధలతో పూజించిన వారికి:
- పాప విముక్తి
- ఆరోగ్యం
- ఆయురారోగ్యాలు
- సుఖశాంతులు
- పితృదేవతల అనుగ్రహం
- ఆధ్యాత్మిక పురోభివృద్ధి
లభిస్తాయని శాస్త్రాలు తెలియజేస్తున్నాయి.
ముగింపు
భగీరథుని తపస్సుకు ప్రతిఫలంగా భూమికి అవతరించిన గంగాదేవి స్మరణతో జరుపుకునే గంగోత్పత్తి దశమి అత్యంత పవిత్రమైన పర్వదినం. 2026 జూన్ 24న వచ్చే ఈ పుణ్య తిథిన గంగాదేవిని భక్తిశ్రద్ధలతో ఆరాధించి ఆమె కృపాకటాక్షాలను పొందుదాం. గంగామాత అనుగ్రహంతో జీవితంలో పవిత్రత, శాంతి, శ్రేయస్సు చేకూరాలని ప్రార్థిద్దాం.
