Antarvedi Lakshmi Narasimha Swamy Temple: అంతర్వేది శ్రీ లక్ష్మీ నరసింహస్వామి ఆలయం చరిత్ర, స్థలపురాణం, ఉత్సవాలు

శ్రీ నరసింహస్వామి రాజ్యలక్ష్మీ సమేతుడుగా కొలువై అశేష భక్తుల పూజలను అందుకుంటున్న పవిత్ర వైష్ణవ క్షేత్రం అంతర్వేది. గోదావరి నది సముద్రంలో కలిసే సంగమస్థలంలో వెలసిన ఈ క్షేత్రం భక్తులకు అత్యంత పుణ్యప్రదమైనదిగా భావించబడుతుంది.

ఈ క్షేత్రానికి సంబంధించిన ప్రస్తావన బ్రహ్మాండ పురాణంలోని గౌతమీ మహాత్యంలో కనిపిస్తుంది.

లోకకల్యాణం కోసం బ్రహ్మదేవుడు ఈ ప్రాంతంలో మహారుద్రయాగం నిర్వహించినట్లు పురాణ కథనం చెబుతుంది. బ్రహ్మదేవుడు చేసిన యజ్ఞానికి ఇది “అంతర్వేదిక”గా ఉండటంతో ఈ ప్రాంతానికి అంతర్వేదిక అనే పేరు ఏర్పడి, కాలక్రమంలో అది అంతర్వేదిగా మారింది.

స్థల పురాణం

కృతయుగంలో వశిష్ఠ మహర్షి గోదావరి నది నుంచి ఒక పాయను ఈ ప్రాంతానికి తీసుకొచ్చి వశిష్ఠ గోదావరి తీరంలో ఆశ్రమాన్ని నిర్మించి తపస్సు చేసేవాడు.

హిరణ్యాక్షుడి కుమారుడైన రక్తలోచనుడు శివుడిని ఘోరంగా తపస్సు చేసి అనేక వరాలు పొందాడు. ఆ వరగర్వంతో వశిష్ఠ మహర్షి నిర్వహించే యజ్ఞాలు, తపస్సుకు భంగం కలిగించసాగాడు.

దీనితో వశిష్ఠ మహర్షి శ్రీమహావిష్ణువును ప్రార్థించి రాక్షసుడి నుంచి రక్షించమని వేడుకున్నాడు. మహర్షి ప్రార్థనను ఆలకించిన శ్రీమహావిష్ణువు నరసింహావతారంలో ప్రత్యక్షమయ్యాడు.

రక్తలోచనుడి సంహారం

శ్రీనరసింహస్వామి మరియు రక్తలోచనుడి మధ్య ఘోర యుద్ధం జరిగింది. రక్తలోచనుడి శరీరం నుంచి పడిన ప్రతి రక్తబొట్టు నుంచి మరో రక్తలోచనుడు పుట్టసాగాడు.

అప్పుడు నరసింహస్వామి శక్తిస్వరూపిణి సహాయాన్ని కోరగా, ఆమె అశ్వరూఢాంబికగా ప్రత్యక్షమైంది. యుద్ధభూమిపై తన నాలుకను విస్తరించి రక్తబొట్లు నేలపై పడకుండా స్వాహా చేయసాగింది.

దాంతో రక్తలోచనుడి శక్తి క్రమంగా తగ్గిపోయి చివరకు నరసింహస్వామి అతన్ని సంహరించాడు.

అనంతరం వశిష్ఠ మహర్షి ప్రార్థన మేరకు శ్రీ నరసింహస్వామి అంతర్వేదిలో కొలువై ఉన్నారని స్థలపురాణం తెలియజేస్తుంది.

కేశవదాసు కథ

కాలక్రమంలో పూజలు నిలిచిపోవడంతో స్వామివారి విగ్రహంపై మట్టిపుట్టలు పెరిగాయి.

అంతర్వేది పరిసర గ్రామంలో కేశవదాసు అనే గోపాలకుడు నివసించేవాడు. అతడు భక్తిపరుడు. ఒక రోజు గోవులను మేపుతూ ఉండగా ఒక ఆవు మందను వదిలి దూరంగా వెళ్లి ఒక పుట్టపై పాలను కార్చడం గమనించాడు.

దీనిని చూసి ఆశ్చర్యపోయిన కేశవదాసు ఆ పుట్టను త్రవ్వగా శ్రీ నరసింహస్వామి విగ్రహం బయటపడింది. వెంటనే గ్రామస్థులకు తెలియజేసి చిన్న ఆలయాన్ని నిర్మించి పూజలు ప్రారంభించినట్లు స్థలపురాణం చెబుతుంది.

ఆలయ చరిత్ర

ఈ ఆలయాన్ని ప్రాచీన పల్లవులు నిర్మించినట్లు చారిత్రక ఆధారాలు సూచిస్తున్నాయి. అయితే కాలక్రమంలో ఈ ఆలయం సముద్రంలో మునిగిపోయినట్లు కథనాలు ఉన్నాయి.

తరువాత భక్తుల కోరిక మేరకు శ్రీ కోవనాతి ఆదినారాయణ వంశస్థులు 1823 సంవత్సరంలో లక్ష్మీ నరసింహస్వామి ఆలయాన్ని పునర్నిర్మించారు.

ఆంగ్లేయుల కాలంలో పెద్దాపురం సంస్థానాధీశులు ఆలయాభివృద్ధికి విశేష కృషి చేశారు. అనంతరం కలిదిండి సంస్థానాధీశులు ఆలయాన్ని మరింత అభివృద్ధి చేసి ధూపదీప నైవేద్యాలకు మడిమాన్యాలను ఏర్పాటు చేశారు.

ఆలయ విశేషాలు

అంతర్వేది ఆలయం పశ్చిమాభిముఖంగా నిర్మించబడింది.

ఆలయ నిర్మాణంలో ప్రధాన భాగాలు:

• రంగమండపం
• మహామండపం
• అంతరాలయం
• గర్భగృహం

ప్రధాన గోపురం దాటి లోనికి ప్రవేశిస్తే ధ్వజస్తంభం దర్శనమిస్తుంది. ప్రధాన ద్వారానికి ఎదురుగా గరుడాలయం ఉంది.

ముఖమండపంలో

• వేణుగోపాలస్వామి ఆలయం
• భక్తాంజనేయస్వామి విగ్రహం

మహామండపంలో

• ఉత్తరదిశలో శ్రీ కోదండరామస్వామి ఆలయం
• స్వామివారి పవళింపు సేవామందిరాలు ఉన్నాయి.

గర్భగృహం

ప్రధాన గర్భగృహంలో శ్రీ లక్ష్మీ నరసింహస్వామి శంఖు, చక్ర, వరద, అభయ ముద్రలతో దర్శనమిస్తారు.

బేడా మండపం

ఆలయాన్ని చుట్టూ నిర్మించిన బేడా మండపం ఎంతో విశాలంగా ఉంటుంది. ఈ మండపంలో అనేక దేవతాల ఆలయాలు ఉన్నాయి.

అందులో ముఖ్యంగా:

• శ్రీ కేశవస్వామి
• శ్రీ సంతాన వేణుగోపాల స్వామి
• శ్రీ రంగనాయక స్వామి
• శ్రీ చెంచులక్ష్మీ దేవి
• శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి
• శ్రీ రాజ్యలక్ష్మీ అమ్మవారు
• శ్రీ చతుర్భుజ ఆంజనేయ స్వామి
• ఆళ్వారుల విగ్రహాలు

నాలుగు యుగాల పూజ

పురాణ కథనం ప్రకారం అంతర్వేది నరసింహస్వామిని నాలుగు యుగాలలో భక్తులు ఆరాధించారు.

• కృతయుగంలో వశిష్ఠ మహర్షి మరియు మునులు
• త్రేతాయుగంలో శ్రీరాముడు
• ద్వాపరయుగంలో అర్జునుడు
• కలియుగంలో భక్తజన సమూహం

ఇలా యుగయుగాలుగా స్వామివారి పూజ కొనసాగుతోంది.

పూజలు మరియు ఉత్సవాలు

అంతర్వేది శ్రీ లక్ష్మీ నరసింహస్వామి ఆలయంలో ప్రతిరోజూ నిత్యపూజలు నిర్వహిస్తారు.

బ్రహ్మోత్సవాలు

ప్రతి సంవత్సరం మాఘశుద్ధ సప్తమి (రథసప్తమి) నుంచి పౌర్ణమి వరకు తొమ్మిది రోజులపాటు బ్రహ్మోత్సవాలు అంగరంగ వైభవంగా జరుగుతాయి.

ప్రధాన ఉత్సవాలు:

• తొలి రోజు – సూర్యప్రభ వాహనంపై స్వామివారి ఊరేగింపు
• రెండవ రోజు – గరుడవాహనం, పుష్పకవాహనం
• దశమి – స్వామివారి కల్యాణోత్సవం
• ఏకాదశి – రథోత్సవం
• పౌర్ణమి – చక్రస్నానం

దక్షిణకాశీగా అంతర్వేది

దక్షిణ భారతదేశంలో అనేక శైవక్షేత్రాలను దక్షిణకాశీగా పిలుస్తారు. అయితే వైష్ణవక్షేత్రమైన అంతర్వేదిని కూడా దక్షిణకాశీగా పేర్కొనడం విశేషం.

అందుకు కారణం ఈ క్షేత్రానికి క్షేత్రపాలకుడు నీలకంఠేశ్వరుడు (శివుడు) కావడం.

అందువల్ల అంతర్వేది శ్రీ లక్ష్మీ నరసింహస్వామిని దర్శిస్తే కాశీ దర్శనం చేసిన పుణ్యం లభిస్తుందని భక్తులు విశ్వసిస్తారు.

వసతి మరియు రవాణా సౌకర్యాలు

అంతర్వేది తూర్పుగోదావరి జిల్లాలోని సఖినేటిపల్లి మండలంలో ఉంది. సప్తగోదావరులలో ఒకటైన వశిష్ఠ గోదావరి నది సముద్రంలో కలిసే సంగమస్థలంలో ఈ క్షేత్రం వెలసింది.

దూరాలు:

• సఖినేటిపల్లి నుండి – సుమారు 15 కిలోమీటర్లు
• రాజోలు నుండి – సుమారు 20 కిలోమీటర్లు
• నరసాపురం నుండి – సుమారు 10 కిలోమీటర్లు

రాజోలు, రావులపాలెం, రాజమండ్రి, అమలాపురం, నరసాపురం, కాకినాడ తదితర ప్రాంతాల నుంచి బస్సు సౌకర్యాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి.

అంతర్వేదిలో భక్తులకు వసతి సౌకర్యాలు కూడా లభిస్తాయి.