తెలంగాణ రాష్ట్రంలో ప్రముఖ శైవక్షేత్రాల్లో ఒకటిగా వెలుగొందుతున్న ఆలయం ఐనవోలు మల్లన్న ఆలయం. ఇక్కడ గొల్లకేతమ్మ, బలిజె మేడలమ్మల సమేతంగా శ్రీ మల్లికార్జున స్వామి కొలువై ఉన్నారు. కాకతీయుల శిల్పకళా వైభవం నుంచి స్వామివారికి జరిగే ఉత్సవాల వరకూ ఈ క్షేత్రంలో ప్రతి అంశం ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తుంది.
చారిత్రక నేపథ్యం
కాకతీయుల పరిపాలనా కాలంలో, అయ్యన్నదేవుడు మంత్రిగా ఉన్న సమయంలోనే ఈ ఆలయం నిర్మించబడినట్లు ఆలయ శాసనాలు తెలియజేస్తున్నాయి. ఇది కాకతీయుల శిల్పకళా నైపుణ్యానికి నిలువెత్తు నిదర్శనంగా నిలుస్తోంది.
బ్రహ్మోత్సవాల వైభవం
సంక్రాంతి పర్వదినం నుంచి ఉగాది వరకూ దాదాపు మూడు నెలల పాటు ఐనవోలు మల్లన్న బ్రహ్మోత్సవాలు అంగరంగ వైభవంగా నిర్వహించబడతాయి. ఈ కాలంలో భక్తులు పెద్ద సంఖ్యలో తరలివచ్చి స్వామివారి దర్శనం చేసుకుంటారు.
మహాశివరాత్రి ప్రత్యేకత
మహాశివరాత్రి రోజున:
- నృత్య మండపంలో పెద్దపట్నం
- శివకల్యాణం
- ఐదు రోజులపాటు కొనసాగే అశ్వ, నంది, పర్వత, రావణ వాహన సేవలు
- చివరి రోజు రథోత్సవం
వైభవంగా నిర్వహించబడతాయి.
ఐనవోలు జాతర విశేషాలు
సంక్రాంతి రోజున ప్రారంభమయ్యే ఐనవోలు జాతరలో పెద్దబండి రథం ప్రధాన ఆకర్షణగా నిలుస్తుంది. ప్రతి సంవత్సరం సంక్రాంతి రోజున తిరిగే ఈ పెద్దబండిని దర్శించుకునేందుకు వేల సంఖ్యలో భక్తులు ఐనవోలుకు తరలివస్తారు.
ఆలయ స్థానం
ఈ ప్రసిద్ధ శైవక్షేత్రం వరంగల్ నగరానికి సుమారు 12 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.
2026 తేదీలు
స్వామివారికి దృష్టికుంభం డిసెంబర్ 16న (ధనుస్సంక్రాంతి) నిర్వహించారు. ఈ నెల 13వ తేదీ (మంగళవారం) నుంచి జాతర ఉత్సవాలు ప్రారంభమవుతాయి. ఆ రోజు ధ్వజారోహణం, నూతన వస్త్రాలంకరణం కార్యక్రమాలు నిర్వహించనున్నారు.
ముఖ్య తేదీలు – జాతర కార్యక్రమాలు
- జనవరి 14 (బుధవారం): భోగి పండుగ. వివిధ ప్రాంతాల నుంచి లక్షలాది మంది భక్తులు తరలివచ్చి స్వామివారిని దర్శించుకుంటారు.
- జనవరి 15 (గురువారం): మకర సంక్రాంతి సందర్భంగా రాత్రి దేవుడి రథోత్సవం (బండ్లు) ఆలయం చుట్టూ నిర్వహిస్తారు.
- జనవరి 16 (శుక్రవారం): కనుమ – శ్రీ మల్లన్న స్వామివారి దర్శనం.
- జనవరి 17 (శనివారం): మహాసంప్రోక్షణ క్రతువు, సమారాధన పూజలు.
- జనవరి 23 (శుక్రవారం): వసంత పంచమి సందర్భంగా శ్రీ భ్రమరాంబిక అమ్మవారి త్రయోదశ వార్షికోత్సవం.
- ఫిబ్రవరి 1 (ఆదివారం): ఎల్లమ్మ దేవత పండగ.
వారాంతపు జాతరలు
జనవరి 18 నుంచి మార్చి 18 వరకు ప్రతి ఆదివారం, బుధవారం వారాంతపు జాతరలు నిర్వహిస్తారు.
ఈ కాలంలో మొత్తం 9 ఆదివారాలు, 9 బుధవారాలు జాతరలు జరుగుతాయి.
శివరాత్రి కల్యాణ బ్రహ్మోత్సవాలు
శివరాత్రి కల్యాణ బ్రహ్మోత్సవాల్లో భాగంగా ఫిబ్రవరి 13 నుంచి 17 వరకు పాంచాహ్నిక దీక్షతో, శైవాగమోక్తంగా శ్రీ భ్రమరాంబికా మల్లికార్జునస్వామి వారి కల్యాణ బ్రహ్మోత్సవాలు ఘనంగా నిర్వహించనున్నారు.
బ్రహ్మోత్సవాల షెడ్యూల్:
- ఫిబ్రవరి 13 (శుక్రవారం): సూర్య, చంద్ర ప్రభవాహన సేవలు
- ఫిబ్రవరి 14 (శనివారం): ఆశ్వవాహన సేవ, శేషవాహన సేవ
- ఫిబ్రవరి 15 (ఆదివారం – మహాశివరాత్రి):
పెద్దపట్నం
సింహవాహన సేవ
రాత్రి 7 గంటలకు శ్రీ భ్రమరాంబికా మల్లికార్జునస్వామి వారి కల్యాణం, అనంతరం నంది వాహన సేవ
- ఫిబ్రవరి 16 (సోమవారం): రావణ వాహన సేవ, రథోత్సవం, పురవీధి సేవ
- ఫిబ్రవరి 17 (మంగళవారం): పర్వత వాహన సేవ, వసంతోత్సవం, పండిత సన్మానాలు
ఇతర ముఖ్య కార్యక్రమాలు
- మార్చి 15 (ఆదివారం): పెద్దపట్నం కల్యాణం
- మార్చి 19 (గురువారం): ఉగాది పండుగ – పంచాంగ శ్రవణం