Tirumala Vasantotsavam: తిరుమల వసంతోత్సవం – మలయప్పస్వామి దివ్యస్నానాలు, మూడు రోజుల ఉత్సవాలు

భూలోక వైకుంఠంగా ప్రసిద్ధి చెందిన Tirumala Venkateswara Temple లో కొలువుదీరిన దేవదేవుడు వేంకటేశ్వర స్వామి. ఈ క్షేత్రంలో మూలవిరాట్టుకు ప్రతిబింబంగా వెలసిన ఉత్సవమూర్తి Malayappa Swamy. మూలవిరాట్టు ప్రతినిధిగా స్వామివారికి జరిగే అనేక సేవలలో వసంతోత్సవం అత్యంత ప్రాముఖ్యమైనది.

వసంత ఋతువులో ఎండల వేడి ఎక్కువగా ఉండే సమయంలో స్వామివారు తన దేవేరులు Sridevi, Bhudevi సమేతంగా ఉద్యానవనాల్లో విహరిస్తూ దివ్యస్నానాలు స్వీకరించే ఉత్సవమే వసంతోత్సవం. ఈ ఉత్సవాలు క్రీ.శ. 1360 కాలం నుంచి కొనసాగుతున్నాయి అని చెబుతారు. ప్రతి సంవత్సరం చైత్ర మాసంలో పౌర్ణమితో ముగిసేలా మూడు రోజుల పాటు ఘనంగా నిర్వహిస్తారు.

మొదటి రోజు కార్యక్రమాలు

ఉత్సవం రోజున ఉదయం యథావిధిగా సుప్రభాతం, తోమాలసేవ, సహస్రనామార్చన వంటి కార్యక్రమాలు పూర్తయ్యాక శ్రీదేవి, భూదేవి సమేత మలయప్పస్వామి ఆనందనిలయం నుంచి ఊరేగింపుగా బయలుదేరి ఆలయం వెనుక మాడవీధుల్లో నైరుతి వైపున ఉన్న వసంతోత్సవ మండపం చేరుకుంటారు.

రంగురంగుల పుష్పాలు, తీగలతో అలంకరించిన వసంత మండపంలో మధ్యాహ్నం వరకు స్వామివారు సేదతీరుతారు. అనంతరం మధ్యాహ్నం సమయానికి దేవేరులతో కలిసి వసంతాలు ఆడతారు.

తర్వాత స్వామివారిని స్నానపీఠంపై వేంచేపు చేసి వసంతోత్సవ అభిషేకం ప్రారంభిస్తారు.

ముందుగా:

దంతధావనం
ఆచమనాది కార్యక్రమాలు

నిర్వహిస్తారు. వేదపండితులు పంచసూక్తాలు, పంచ ఉపనిషత్తులు పారాయణం చేస్తుండగా స్వామివారికి వరుసగా అభిషేకాలు చేస్తారు.

అభిషేకంలో ఉపయోగించే ద్రవ్యాలు:

శుద్ధజలం
ఆవుపాలు
పెరుగు
తేనె
కొబ్బరినీళ్లు
పసుపు నీళ్లు

వాటి మధ్య మధ్యలో మళ్లీ శుద్ధజలంతో అభిషేకం నిర్వహిస్తారు. అనంతరం ధూప, దీప, నైవేద్యాలు సమర్పిస్తారు.

చందనం స్వామివారికి, అమ్మవార్లకు అద్దుతారు. తిలకం తీర్చిదిద్ది తులసిమాలలు అలంకరించి హారతులు సమర్పిస్తారు. తరువాత బంగారు జల్లెడతో సహస్రధారల అభిషేకం చేస్తారు. వస్త్రాలంకరణ అనంతరం నైవేద్యం సమర్పించి కార్యక్రమాన్ని ముగిస్తారు.

తర్వాత స్వామివారు వసంత మండపం నుంచి తిరిగి ఆలయానికి ఊరేగింపుగా చేరుకుంటారు.

రెండో రోజు విశేషం

రెండో రోజు కూడా ఇదే విధంగా వసంతోత్సవ కార్యక్రమాలు జరుగుతాయి. ప్రధాన ఆలయంలో కార్యక్రమాలు పూర్తైన తర్వాత శ్రీదేవి, భూదేవి సమేత మలయప్పస్వామి స్వర్ణరథం అధిరోహించి నాలుగు మాడవీధుల్లో భక్తులకు దర్శనమిస్తారు.

మూడో రోజు ప్రత్యేకత

మూడో రోజు వసంతోత్సవంలో విశేషమైన ఏర్పాట్లు ఉంటాయి.

ఒక పీఠంపై శ్రీదేవి, భూదేవి సమేత మలయప్పస్వామి, మరో పీఠంపై Rama, Lakshmana సమేతంగా సీతారాములు, వారికి ఎదురుగా Hanuman, మరో పీఠంపై Krishna రుక్మిణీ సమేతంగా ఊరేగింపుగా వసంతోత్సవ మండపానికి చేరుకుంటారు.

మధ్యాహ్నం వరకు విశ్రాంతి తీసుకున్న అనంతరం:

కుడివైపున సీతారామలక్ష్మణ హనుమంతులు
ఎడమవైపున రుక్మిణీ సమేత శ్రీకృష్ణులు

కొలువుదీరుతారు.

అందరికీ విడివిడిగా అర్చనలు, నైవేద్యాలు చేసి వసంతోత్సవ అభిషేకాలు నిర్వహిస్తారు.

ఈ సందర్భంలో త్రేతాయుగంలో అవతరించిన రాముడు, ద్వాపరయుగంలో అవతరించిన శ్రీకృష్ణుడు తానేనని శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామి సూచిస్తున్నట్టుగా భావిస్తారు. అనంతరం స్వామివారు తిరువీధుల్లో ఊరేగి భక్తులకు దర్శనమిస్తారు.

వసంతోత్సవ దర్శన ఫలం

ఈ ఉత్సవాల్లో దివ్య తేజోరూపుడైన స్వామివారి దర్శనం భక్తులకు సకల శ్రేయస్సులు, ఐశ్వర్యాలు ప్రసాదిస్తుందని విశ్వాసం. అందుకే ప్రతి సంవత్సరం వేలాది మంది భక్తులు ఈ వసంతోత్సవాన్ని దర్శించేందుకు తిరుమలకు తరలివస్తారు.