Rudranath Temple: రుద్రనాథ్ ఆలయం – పంచకేదార్‌లో మూడవ క్షేత్రం, చరిత్ర, యాత్ర వివరాలు

ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రంలోని గఢ్వాల్ హిమాలయ ప్రాంతంలో, సముద్ర మట్టానికి సుమారు 2286 మీటర్ల ఎత్తులో వెలసిన రుద్రనాథ్ ఆలయం పరమశివుని పంచ కేదార్ క్షేత్రాలలో మూడవ స్థానాన్ని పొందిన పవిత్ర దివ్యక్షేత్రం. రుద్రప్రయాగ జిల్లాకు ఆధ్యాత్మిక కిరీటం లాంటి ఈ క్షేత్రం, ప్రకృతి సౌందర్యం – పురాణ గాథలు – కఠిన యాత్ర అనుభవం అనే మూడు ప్రత్యేకతలతో భక్తులను ఆకర్షిస్తుంది. ఇక్కడ శివుడు “నీలకంఠ మహాదేవుడు” రూపంలో పూజలందుకుంటాడు. రుద్రనాథ్ దర్శనం అత్యంత కష్టతరమైన హిమాలయ యాత్రలలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతూ, ఉత్తరాఖండ్ చిన్న చార్ ధామ్ యాత్రలో భాగంగా భావించబడుతుంది.

పాండవుల పురాణ గాథ – పంచ కేదార్ ఆవిర్భావం

మహాభారత యుద్ధంలో కౌరవులను సంహరించిన పాప పరిహారం కోసం పాండవులు వ్యాస మహర్షి సలహా మేరకు పరమశివుని దర్శనం కోసం హిమాలయాలకు వచ్చారు. అయితే పాండవులకు ప్రత్యక్షం కావడానికి ఇష్టపడని శివుడు ఎద్దు (నంది) రూపం ధరించి గుప్తకాశీలో అజ్ఞాతంలోకి వెళ్లాడని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. తరువాత ఆ ఎద్దు భూమిలో లీనమవుతుండగా, శివుని శరీర భాగాలు ఐదు వేర్వేరు ప్రాంతాలలో వెలిశాయి. ఆ ప్రాంతాలలోనే పాండవులు ఐదు ఆలయాలను నిర్మించారు – ఇవే పంచ కేదార్‌లు.

ఆ ఐదు క్షేత్రాలలో రుద్రనాథ్ ప్రత్యేకత ఏమిటంటే – ఇక్కడ శివుడు ముఖ భాగంగా దర్శనమిస్తాడు. ఈ కారణంగా ఈ క్షేత్రం ఆధ్యాత్మికంగా అత్యంత శక్తివంతమైనదిగా భావించబడుతుంది.

రుద్రనాథ్ క్షేత్ర విశేషాలు

రుద్రనాథ్ ఆలయం చుట్టూ ఉన్న ప్రకృతి దృశ్యాలు భక్తులను మంత్రముగ్ధులను చేస్తాయి.

పవిత్ర కుండ్‌లు:

• సూర్యకుండ్
• చంద్రకుండ్
• తారకుండ్
• మానసకుండ్

భక్తులు ఆలయ దర్శనం ముందు నారద్ కుండ్‌లో పుణ్యస్నానం చేయడం ఆచారంగా పాటిస్తారు.

పవిత్ర నది:
వైతరణి (బైతరని / రుద్రగంగ) నది ఆలయ సమీపంలో ప్రవహిస్తూ, మోక్షప్రదాయినిగా భావించబడుతుంది. మరణించిన వారి అంత్యక్రియలు నిర్వహించడానికి కూడా భక్తులు ఇక్కడికి వస్తారు.

హిమాలయ శిఖరాలు:
నందాదేవి, త్రిశూల్, నందాఘుంతి వంటి మహోన్నత శిఖరాలు ఈ క్షేత్రానికి దివ్య వైభవాన్ని చేకూరుస్తాయి.

 ప్రధాన ఉత్సవాలు

రుద్రనాథ్ క్షేత్రంలో పండుగలు అత్యంత భక్తి శ్రద్ధలతో నిర్వహించబడుతాయి:

• మహాశివరాత్రి – పరమశివునికి అత్యంత ప్రీతికరమైన మహోత్సవం
• డోలి యాత్ర – ఆలయ సంప్రదాయ ఉత్సవాలలో ముఖ్యమైనది
• రక్షాబంధన్ / శ్రావణ పౌర్ణమి జాతర – భారీ సంఖ్యలో భక్తులు పాల్గొనే మహోత్సవం

యాత్ర ప్రత్యేకత

రుద్రనాథ్ యాత్ర అత్యంత కష్టతరమైన హిమాలయ ట్రెక్కింగ్ యాత్రలలో ఒకటి. దూరమైన అరణ్య మార్గాలు, కొండచరియలు, ఎత్తైన పర్వత మార్గాలు దాటాల్సి ఉంటుంది. అందువల్ల భక్తులు శారీరకంగా – మానసికంగా సిద్ధంగా ఉండాలి. అయితే ఈ కష్టయాత్ర అనంతరం లభించే శివదర్శనం అపూర్వ ఆధ్యాత్మికానందాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.

రుద్రప్రయాగ చేరుకోవడం ఎలా?

రుద్రనాథ్ యాత్రకు ముందు భక్తులు రుద్రప్రయాగ చేరుకుంటారు.

వాయు మార్గం

• సమీప విమానాశ్రయం: డెహ్రాడూన్ – జాలీ గ్రాంట్ ఎయిర్‌పోర్ట్
• దూరం: సుమారు 183 కి.మీ.
• అక్కడి నుండి టాక్సీలు, క్యాబ్ సౌకర్యం లభ్యం.

రైలు మార్గం

• ఋషికేష్ రైల్వే స్టేషన్ – దగ్గరైనా పరిమిత రైళ్లు
• హరిద్వార్ జంక్షన్ – దేశంలోని ప్రధాన నగరాలతో అనుసంధానం

రహదారి మార్గం

• నేషనల్ హైవే 58 (ఢిల్లీ – బద్రీనాథ్ మార్గం) పై రుద్రప్రయాగ ఉంది
• ఋషికేష్ నుండి రెగ్యులర్ బస్సులు
• వేసవిలో ఢిల్లీ నుండి బద్రీనాథ్ బస్సులు రుద్రప్రయాగ మీదుగా ప్రయాణిస్తాయి