దేవాలయాల్లో సాధారణంగా పరమేశ్వరుడు శివలింగ రూపంలో దర్శనమిస్తాడు. అయితే కొన్ని క్షేత్రాలు తమ ప్రత్యేకతలతో భక్తులను ఆశ్చర్యపరుస్తుంటాయి. అలాంటి అరుదైన క్షేత్రాల్లో ఒకటి పంచలింగ శివక్షేత్రం. ఇక్కడ ఆదియోగి పరమేశ్వరుడు లింగాకారంలో కాకుండా మానవాకారంలో సిద్ధయోగిగా కొలువై ఉండటం అత్యంత విశేషం. నిలువెత్తు స్వామివారి రూపంతో పాటు మరో నాలుగు శివలింగాలు వెలసి ఉండటంతో ఈ క్షేత్రం విశిష్టతను సంతరించుకుంది. శతాబ్దాల చరిత్ర, అద్భుతమైన శిల్పకళ, పురాణగాథలు, ఎన్నో ఆధ్యాత్మిక విశేషాలతో ఈ క్షేత్రం భక్తులను విశేషంగా ఆకర్షిస్తోంది.
పంచలింగ శివ క్షేత్రం ఎక్కడ ఉంది?
ఈ ప్రసిద్ధ క్షేత్రం ఆంధ్రప్రదేశ్లోని శ్రీ సత్యసాయి జిల్లా, మడకశిర సమీపంలోని అమరాపురం మండలం హేమావతి గ్రామంలో వెలసి ఉంది. ఇది హేమావతి సిద్ధేశ్వరస్వామి ఆలయంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. సుమారు 15 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో నిర్మించబడిన ఈ దేవాలయం ప్రాచీన నిర్మాణశైలి, అద్భుతమైన శిల్పకళా సంపదకు ప్రతీకగా నిలుస్తోంది. దేశంలోని అత్యంత అరుదైన శైవ క్షేత్రాల్లో దీనికి ప్రత్యేక స్థానం ఉంది.
ఆలయ స్థల పురాణం
పూర్వకాలంలో ఈ ప్రాంతాన్ని హేంజేరు అని పిలిచేవారని చెబుతారు. అప్పట్లో ఈ ప్రాంతాన్ని పరిపాలించిన నొళంబ పల్లవ రాజుల కులదైవం పరమేశ్వరుడు. ఆ వంశానికి చెందిన చిత్రశేఖరుడు, సోమశేఖరుడు అనే సోదరులకు చాలాకాలం పాటు సంతానం కలగలేదు.
సంతానం కోసం వారు తమ కులదైవమైన పరమేశ్వరుడిని భక్తిశ్రద్ధలతో ఆరాధించారు. వారి భక్తికి ప్రసన్నమైన శివుడు ఒక రోజు కలలో దర్శనమిచ్చి, తనను పూజిస్తే సంతానప్రాప్తి కలుగుతుందని, సంతానం కలిగిన తర్వాత తనను లింగరూపంలో కాకుండా మానవ రూపంలో ప్రతిష్టించి ఆలయాన్ని నిర్మించాలని ఆదేశించాడని కథనం చెబుతుంది.
కొంతకాలానికి వారికి ఒక ఆడపిల్ల జన్మించింది. ఆ బాలికకు హేమావతి అని పేరు పెట్టి, శివుని ఆజ్ఞ మేరకు ఈ ఆలయాన్ని నిర్మించి మానవాకారంలో శివుని ప్రతిష్ఠించారని పురాణగాథ చెబుతోంది.
మరో ప్రచారంలో ఉన్న కథనం
ఇంకో కథనం ప్రకారం చిత్రశేఖరుడు, సోమశేఖరుడు సంతాన ప్రాప్తి కోసం తమ రాజగురువులను ఆశ్రయించారట. గురువులు తమ దివ్యదృష్టితో పరిశీలించి, శివుని శాపం కారణంగానే వారికి సంతానం కలగడం లేదని తెలుసుకున్నారట. దానికి పరిహారంగా మానవ రూపంలో శివుని ప్రతిష్ఠించి పూజించమని సూచించారని చెబుతారు. వారి సూచన మేరకు ఆ సోదరులు ఆచరించడంతో వారికి సంతాన భాగ్యం కలిగిందని స్థానిక కథనాలు తెలియజేస్తున్నాయి.
ఆలయంలోని ప్రధాన విశేషాలు
గర్భాలయంలో సిద్ధేశ్వర స్వామి సుమారు 5.8 అడుగుల ఎత్తులో పశ్చిమాభిముఖంగా పానవట్టంపై కూర్చుని దర్శనమిస్తాడు. స్వామివారు చతుర్భుజాలతో భక్తులను అనుగ్రహిస్తుంటారు. ఆయన చేతుల్లో అభయముద్ర, త్రిశూలం, ఢమరుకం, భిక్షాపాత్ర దర్శనమిస్తాయి. స్వామివారి శిరస్సుపై సూర్యుడు, చంద్రుడు కూడా ప్రతిష్ఠించబడి ఉండటం విశేషంగా కనిపిస్తుంది.
పక్కకు ఒరిగి ఉన్న నంది విగ్రహం
ఈ ఆలయంలో మరో ఆసక్తికరమైన విశేషం నంది విగ్రహం. సాధారణంగా శివాలయాల్లో నంది నేరుగా స్వామివారిని చూస్తూ ఉంటుంది. కానీ ఇక్కడ నంది కొంత పక్కకు ఒరిగి ఉండటం ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తోంది.
ప్రధాన సిద్ధేశ్వర స్వామిని దర్శించిన తర్వాత భక్తులు అదే ప్రాంగణంలో ఉన్న మరో మూడు శివాలయాలను దర్శిస్తారు. అనంతరం ఆలయ ప్రాంగణం వెలుపల ఉన్న మరో శివాలయాన్ని కూడా సందర్శిస్తారు. ఇలా మొత్తం ఐదు శివాలయాలు ఉండటంతో దీనికి పంచలింగ క్షేత్రం అనే పేరు వచ్చింది.
బ్రహ్మసూత్రంతో భాసిల్లే శివలింగాలు
ఈ క్షేత్రంలో డొల్లేశ్వర, సోమేశ్వర, మల్లేశ్వర, విరూపాక్షేశ్వర అనే పేర్లతో మరో నాలుగు శివలింగాలు వెలసి ఉన్నాయి. ఈ శివలింగాల ప్రత్యేకత ఏమిటంటే వాటికి బ్రహ్మసూత్రం (యజ్ఞోపవీతం) ఉండడం.
స్థానిక విశ్వాసాల ప్రకారం, సాక్షాత్తు బ్రహ్మదేవుడే ఈ శివలింగాలకు యజ్ఞోపవీతాన్ని అలంకరించాడని చెబుతారు. ఇలాంటి అరుదైన శివలింగాలు మరెక్కడా కనిపించవని స్థానికులు విశ్వసిస్తారు.
రోగాలను హరించే కళ్యాణి బావి
ఆలయ ప్రాంగణంలో ఉన్న పవిత్ర పుష్కరిణిని కళ్యాణి బావి అని పిలుస్తారు. ఈ పవిత్ర జలాలకు రోగాలను నివారించే శక్తి ఉందని భక్తుల విశ్వాసం. అందువల్ల ఈ పుష్కరిణి వద్దకు భక్తులు విశేషంగా చేరుకుంటారు.
స్వామివారికి సూర్యాభిషేకం
ప్రతి సంవత్సరం చైత్ర, వైశాఖ మాసాల్లో స్వామివారి మూలవిరాట్ శిరస్సుపై సూర్యకిరణాలు నేరుగా పడే అద్భుత దృశ్యం భక్తులను ఆకట్టుకుంటుంది. ఈ అరుదైన దృశ్యాన్ని దర్శించేందుకు భక్తులు పెద్ద సంఖ్యలో తరలివస్తారు.
ఇంకా ఆలయంలోని నంది విగ్రహాలను చేతితో తాకితే లోహపు శబ్దం రావడం కూడా ఆశ్చర్యానికి గురిచేసే మరో విశేషం.
“శివలింగాల ఊరు”గా ప్రసిద్ధి
హేమావతి గ్రామానికి మరో ప్రత్యేక పేరు “శివలింగాల ఊరు”. ఈ ప్రాంతంలో ఎక్కడ భూమిని తవ్వినా చిన్న చిన్న శివలింగాలు బయటపడతాయని స్థానికులు చెబుతారు. ఇలా బయటపడిన శివలింగాలను సేకరించి ప్రత్యేకంగా మ్యూజియంలో భద్రపరిచారు.
మహాశివరాత్రి ఉత్సవాల వైభవం
సంతాన ప్రదాతగా ప్రసిద్ధి చెందిన సిద్ధేశ్వర స్వామివారికి మహాశివరాత్రి సందర్భంగా నిర్వహించే బ్రహ్మోత్సవాలు అత్యంత వైభవంగా జరుగుతాయి. ఈ ఉత్సవాలకు తెలుగు రాష్ట్రాలతో పాటు కర్ణాటక ప్రాంతాల నుంచి కూడా వేలాది మంది భక్తులు తరలివచ్చి స్వామివారి ఆశీస్సులు పొందుతారు.
