భక్తులు కలియుగ ప్రత్యక్ష దైవం శ్రీనివాసుడు ఎక్కడ కొలువై ఉన్నాడు? అని అడిగితే వెంటనే తిరుమల ఏడుకొండల గురించే చెబుతారు. అయితే సర్వాంతర్యామి అయిన శ్రీహరి మహిమ ఒక్క తిరుమలకే పరిమితం కాదు. తిరుమలను పోలి ఉన్న మరో విశిష్ట క్షేత్రం కూడా ఉంది. తెలంగాణలోని అమ్మాపూర్ సమీపంలో వెలసిన శ్రీ కురుమూర్తి వేంకటేశ్వర స్వామి దేవస్థానం భక్తులలో “తెలంగాణ తిరుపతి”గా ప్రసిద్ధి చెందింది.
రాష్ట్రంలోని అత్యంత ప్రాచీన ఆలయాల్లో ఒకటిగా పేరుగాంచిన ఈ క్షేత్రం, తిరుమలతో అనేక పోలికలు కలిగి ఉండడం విశేషం. ఏడు కొండల మధ్య లక్ష్మీ సమేతంగా స్వయంభూగా వెలసిన స్వామివారు ఇక్కడ “పేదల తిరుపతి”గా భక్తుల మొక్కులు స్వీకరిస్తున్నారు.
క్షేత్ర మహాత్మ్యం
శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామి ఇక్కడ వెలయడానికి పురాణాల్లో రెండు కథనాలు ప్రచారంలో ఉన్నాయి. వాటిలో ఒక కథనం ప్రకారం, కుబేరుని అప్పుల బాధ నుంచి ఉపశమనం పొందేందుకు తిరుపతి నుంచి ఉత్తర దిశగా ప్రయాణించిన స్వామివారు ఈ ప్రాంతానికి చేరుకున్నారని చెబుతారు.
ఆ సమయంలో సువాసనలు వెదజల్లే పుష్పాలు, పక్షుల కిలకిలారావాలతో నిండిన ఈ అందమైన గుట్టను చూసి మహాలక్ష్మీదేవి కొంతసేపు ఇక్కడ విశ్రాంతి తీసుకోవాలని కోరగా, స్వామివారు ఇక్కడే స్థిరపడ్డారని చెబుతారు.
ఇక్కడ “కురు” అంటే చేయడం, “మతి” అంటే తలచడం అనే అర్థాలున్నాయని, ఆ కారణంగా తొలుత “కురుమతి”గా పిలవబడిన ఈ ప్రాంతం కాలక్రమేణా “కురుమూర్తి”గా మారిందని స్థానికులు విశ్వసిస్తారు.
దాదాపు 900 సంవత్సరాలుగా ఈ క్షేత్రంలో పూజలు జరుగుతున్నట్లు స్థానిక చరిత్ర ఆధారాలు సూచిస్తున్నాయి.
ఆలయ నిర్మాణ చరిత్ర
ఆత్మకూరు పట్టణానికి సమీపంలో కొండలపై వెలసిన ఈ ఆలయాన్ని క్రీ.శ. 1268 ప్రాంతంలో ముక్కెర వంశ మూలపురుషుడు గోపాలరాయుడు నిర్మించినట్లు చెబుతారు. తరువాత చంద్రారెడ్డి ఆలయాన్ని అభివృద్ధి చేశాడు.
తరువాత సోమ భూపాలరావు కొండపైకి వెళ్లేందుకు మెట్లు నిర్మించి వార్షిక జాతర సంప్రదాయాన్ని ప్రారంభించాడని తెలుస్తోంది.
ఇక్కడి బ్రహ్మోత్సవాలలో జరిగే ఉద్దాల (పాదుకల) ఊరేగింపు అత్యంత ప్రధాన ఘట్టంగా భావిస్తారు.
ఇక్కడ కూడా ఏడు కొండలే
తిరుమల మాదిరిగానే ఇక్కడ కూడా స్వామివారు ఏడు కొండల మధ్యనే కొలువై ఉన్నారు. ఆ కొండలు:
- శేతాద్రి (బొల్లిగట్టు)
- ఏకాద్రి (బంటిగట్టు)
- కోటగట్టు
- ఘనాద్రి (పెద్దగట్టు)
- భల్లూకాద్రి (ఎలుగులగట్టు)
- పతగాద్రి (చీపుర్లగట్టు)
- దైవతాద్రి (దేవరగట్టు)
ఈ కొండల్లో దైవతాద్రి లేదా దేవరగట్టు పైనే స్వామివారు కొలువై ఉన్నారు.
దళితులతో ప్రత్యేక అనుబంధం
ఈ క్షేత్రానికి దళిత సమాజంతో ఒక విశేషమైన అనుబంధం ఉంది. స్వామివారి పాదుకలను (ఉద్దాలు) దళితులే తయారు చేస్తారు.
దీపావళి అమావాస్య నుంచి నియమనిష్ఠలతో ఉపవాస దీక్షలు ఆచరించి, ప్రత్యేక పూజల అనంతరం పాదుకలను ఊరేగింపుగా దేవస్థానానికి తీసుకువస్తారు.
ముఖ్యంగా ఉద్దాల మండపంలో దళితులే అర్చకులుగా సేవ చేయడం అత్యంత అరుదైన విశేషంగా చెప్పబడుతుంది.
తిరుమల – కురుమూర్తి మధ్య ఉన్న పోలికలు
తిరుమలతో ఈ క్షేత్రానికి అనేక సారూప్యతలు ఉన్నాయి:
- రెండు క్షేత్రాలూ ఏడు కొండలపై వెలసి ఉన్నాయి
- తిరుమలలో గణపతి విగ్రహం లేకపోవడం మాదిరిగానే ఇక్కడ కూడా లేదు
- రెండు చోట్లా స్వామివారు నిలుచున్న భంగిమలో దర్శనమిస్తారు
- తిరుమల మెట్ల వద్ద ఉన్నట్లే ఇక్కడ కూడా శ్రీపాద చిహ్నాలు ఉన్నాయి
- ఆనందగిరితో సంబంధం ఉందని స్థలపురాణం పేర్కొంటుంది
బ్రహ్మోత్సవాల వైభవం
ఇక్కడ ప్రతి సంవత్సరం స్వామివారి బ్రహ్మోత్సవాలు అత్యంత వైభవంగా నిర్వహిస్తారు. బ్రహ్మోత్సవాల్లో స్వామివారిని హంసవాహనంపై ఊరేగించడం ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తుంది. ఈ ఉత్సవాల కోసం తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్తో పాటు ఇతర ప్రాంతాల నుంచి కూడా వేలాది మంది భక్తులు తరలివస్తారు.
రవాణా సౌకర్యం
ఈ క్షేత్రం మహబూబ్నగర్కు సుమారు 50 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. రోడ్డు మార్గంలో మహబూబ్నగర్ నుంచి దేవరకద్ర, కౌకుంట్ల మీదుగా చేరుకోవచ్చు.
రైలు ప్రయాణం చేసే భక్తులు కురుమూర్తి రైల్వే స్టేషన్ వద్ద దిగి ఆలయానికి చేరుకోవచ్చు.
