తెలంగాణ ప్రజల ఆరాధ్య పండుగలలో బోనాల పండుగకు విశిష్ట స్థానం ఉంది. ఈ పండుగలో ప్రధానంగా సమర్పించే నైవేద్యాన్నే "బోనం" అని పిలుస్తారు. "భోజనం" అనే పదం నుంచే "బోనం" అనే పేరు వచ్చిందని చెబుతారు. అంటే అమ్మవారికి భక్తిశ్రద్ధలతో సమర్పించే పవిత్ర ఆహార నైవేద్యం అన్నమాట.
బోనం తయారీ ఎలా ఉంటుంది?
సాధారణంగా బోనం కోసం బియ్యం, పాలు, బెల్లంతో తియ్యని పాయసం తయారు చేస్తారు. కొన్నిచోట్ల అన్నం కూడా వండుతారు. ఈ నైవేద్యాన్ని మట్టికుండలో లేదా సంప్రదాయ ఇత్తడి పాత్రలో నింపుతారు.
ఆ కుండను పసుపు, కుంకుమలతో అలంకరించి, బియ్యపు పిండితో అందమైన ముగ్గులు వేస్తారు. ఇది కేవలం నైవేద్యం మాత్రమే కాదు, అమ్మవారిపై భక్తి, శ్రద్ధలకు ప్రతీకగా భావిస్తారు.
పానకం కుండ ప్రత్యేకత
బోనం కుండతో పాటు మరో చిన్న పాత్రలో పానకాన్ని నింపుతారు. ఈ చిన్న కుండను ప్రధాన బోనం కుండపై ఉంచి మూత పెడతారు. పైభాగంలో వెలిగే దీపాన్ని ఏర్పాటు చేస్తారు. ఆ జ్యోతి అమ్మవారి దివ్యశక్తికి, జ్ఞానప్రకాశానికి సంకేతంగా భావిస్తారు.
తర్వాత మొత్తం కుండను వేపమండలతో అలంకరిస్తారు. వేపాకులు చెడు శక్తులను తొలగించి రక్షణ కల్పిస్తాయని విశ్వాసం.
బోనం ఊరేగింపు
అలంకరించిన బోనాన్ని మహిళలు తమ తలపై మోసుకుంటూ ఆలయానికి తీసుకువెళ్తారు. ఇది భక్తి, విశ్వాసం, సంప్రదాయాల సమ్మేళనంగా కనిపించే అద్భుత దృశ్యం.
ఆలయానికి బయలుదేరే ముందు బోనం మోసే మహిళల పాదాలపై కుటుంబ సభ్యులు లేదా పెద్దలు నీటిని పోసి ఆశీర్వదిస్తారు. దీనిని "సాక పోయడం" అని అంటారు. ఇది గౌరవం, మంగళకారకతకు సూచికగా భావించబడుతుంది.
డప్పుల మోత – పోతురాజు విన్యాసాలు
బోనం ఊరేగింపు సమయంలో డప్పుల మోతలు, జానపద నృత్యాలు, పోతురాజు విన్యాసాలు ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తాయి. అమ్మవారి శక్తి స్వరూపంగా భావించే పోతురాజు ముందుండి నృత్యాలు చేస్తూ భక్తులను ఉత్సాహపరుస్తాడు.
వీధులన్నీ భక్తిగీతాలు, డప్పుల శబ్దాలు, జైజైధ్వానాలతో మారుమోగిపోతాయి. ఈ దృశ్యం తెలంగాణ సంస్కృతి వైభవాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది.
అమ్మవారికి సమర్పణ
ఆలయానికి చేరుకున్న తర్వాత భక్తులు బోనం, పానకం, దీపంతో కూడిన కుండలను అమ్మవారికి సమర్పిస్తారు. తమ కుటుంబ శ్రేయస్సు, ఆరోగ్యం, ఐశ్వర్యం, గ్రామ రక్షణ కోసం ప్రార్థనలు చేస్తారు.
సమర్పించిన బోనం పాత్రలను సంప్రదాయం ప్రకారం ఆలయ ప్రాంగణంలోనే వదిలివచ్చే ఆచారం అనేక ప్రాంతాల్లో ఇప్పటికీ కొనసాగుతోంది.
బోనం వెనుక ఉన్న భావం
బోనం కేవలం ఒక నైవేద్యం కాదు. అది అమ్మవారిపై భక్తి, కృతజ్ఞత, సమర్పణ భావాలకు ప్రతీక. గ్రామాలను వ్యాధులు, విపత్తుల నుంచి కాపాడిన తల్లికి భక్తులు తమ ప్రేమను, విశ్వాసాన్ని వ్యక్తపరిచే పవిత్ర సంప్రదాయమే బోనం.
