ఆంధ్రప్రదేశ్లోని పిఠాపురం భారతదేశంలోని అత్యంత పవిత్రమైన ఆధ్యాత్మిక క్షేత్రాలలో ఒకటి. పితృదేవతలకు మోక్షప్రదాయినిగా ప్రసిద్ధి చెందిన పాదగయ క్షేత్రం, అష్టాదశ శక్తిపీఠాలలో ఒకటైన పురుహూతికా దేవి శక్తిపీఠం, స్వయంభూ శివక్షేత్రమైన కుక్కుటేశ్వర స్వామి దేవాలయం మాత్రమే కాకుండా, దత్త సంప్రదాయంలో అత్యంత ప్రాముఖ్యత కలిగిన ప్రధాన దత్త క్షేత్రంగానూ వెలుగొందుతోంది.
ఈ పవిత్ర భూమే త్రిమూర్తుల ఏకరూపమైన దత్తాత్రేయ స్వామి వారి ప్రథమ అవతారమైన శ్రీపాద శ్రీవల్లభ స్వామి జన్మించిన దివ్యస్థలం. వేలాది మంది దత్త భక్తులు జీవితంలో ఒక్కసారైనా దర్శించాలనుకునే ఈ క్షేత్రం నేడు శ్రీపాద శ్రీవల్లభ అనఘా దత్త క్షేత్రంగా భక్తుల ఆరాధనలను అందుకుంటోంది.
దత్తాత్రేయుడు – జ్ఞాన స్వరూపమైన గురు అవతారం
సనాతన ధర్మంలో భగవంతుడు లోకక్షేమం కోసం అనేక అవతారాలను స్వీకరిస్తాడు. ఆ అవతారాలలో కొన్ని దుష్టశిక్షణ కోసం, కొన్ని ధర్మస్థాపన కోసం, మరికొన్ని మానవాళికి జ్ఞానాన్ని ప్రసాదించడం కోసం అవతరిస్తాయి.
శాస్త్రాల ప్రకారం అవతారాలను ప్రధానంగా మూడు రకాలుగా వర్ణిస్తారు:
- అంశావతారాలు
- పూర్ణావతారాలు
- జ్ఞానావతారాలు
ఈ జ్ఞానావతారాలలో దక్షిణామూర్తి, హయగ్రీవ స్వామి, మరియు దత్తాత్రేయుడు అత్యంత ప్రముఖులు.
దత్తాత్రేయుడు కేవలం ఒక దేవత కాదు. ఆయన గురు తత్వానికి సాక్షాత్కార రూపం. అజ్ఞానాంధకారాన్ని తొలగించి, ఆత్మజ్ఞాన మార్గంలో నడిపించే పరమగురువు.
దయాస్వరూపుడు – స్మర్తృగామి దత్తుడు
దత్త సంప్రదాయంలో ఒక విశిష్టమైన భావన ఉంది.
"స్మర్తృగామి దత్తుడు"
అంటే భక్తుడు హృదయపూర్వకంగా స్మరించిన క్షణంలోనే అతని వద్దకు చేరి కష్టాలను తొలగించే కరుణామూర్తి.
జీవితంలో ఎన్నో సమస్యలు, అనిశ్చితులు, మానసిక వేదనలు ఎదురైనప్పుడు భక్తునికి ధైర్యాన్ని, దిశానిర్దేశాన్ని, ఆధ్యాత్మిక బలాన్ని అందించేది దత్త కటాక్షమే అని దత్త భక్తులు విశ్వసిస్తారు.
కలియుగంలో దత్తాత్రేయుని అవతార స్వీకారం
కలియుగ ప్రభావంతో మానవులు ధర్మాన్ని విడిచిపెట్టి భౌతిక సుఖాలకే ప్రాధాన్యత ఇచ్చే కాలంలో మానవాళిని ఆధ్యాత్మిక మార్గంలో నడిపించేందుకు దత్తాత్రేయుడు అవతరించాల్సిన అవసరం ఏర్పడింది.
పురాణాల్లో చెప్పబడినట్లుగా భగీరథుడు గంగానదిని భూమిపైకి తీసుకువచ్చి పితృదేవతలకు మోక్షాన్ని ప్రసాదించినట్లే, దత్తాత్రేయుడు కూడా మానవాళి ఉద్ధరణ కోసం శ్రీపాద శ్రీవల్లభులుగా ఈ భూమిపై అవతరించారని దత్త సంప్రదాయం వివరిస్తుంది.
పిఠాపురంలో శ్రీపాద శ్రీవల్లభుల అవతారం
చారిత్రక ఆధారాల ప్రకారం క్రీ.శ. 1320 నుండి 1350 మధ్యకాలంలో పిఠాపురంలో శ్రీపాద శ్రీవల్లభులు అవతరించినట్లు తెలుస్తోంది.
ఆ కాలంలో ఈ ప్రాంతాన్ని పీఠికాపురం అని పిలిచేవారు. కాలక్రమేణా అదే పేరు పిఠాపురంగా మారింది.
నేటికీ స్వామివారు జన్మించిన పవిత్ర గృహం భక్తులకు దర్శనమిస్తుంది. ఆ గృహం ప్రస్తుతం శ్రీపాద శ్రీవల్లభ మహాసంస్థానంగా అభివృద్ధి చెంది వేలాది మంది భక్తులకు ఆధ్యాత్మిక కేంద్రంగా నిలిచింది.
రాజశర్మ – సుమతి దంపతుల భక్తి
పిఠాపురంలో రాజశర్మ అనే ధర్మపరుడు, ఆయన భార్య సుమతి నివసించేవారు.
ఇద్దరూ దత్తాత్రేయ స్వామి పట్ల అపారమైన భక్తి కలిగినవారు. అతిథి సేవ, ధర్మాచరణ, దైవభక్తి వారి జీవితంలో ప్రధాన భాగం.
ఒక అమావాస్య రోజు పితృకర్మలు నిర్వహిస్తున్న సమయంలో దత్తాత్రేయుడు అవధూత వేషంలో వారి ఇంటికి వచ్చి భిక్ష అడిగాడు.
ఆచారప్రకారం పితృకర్మ పూర్తికాకముందు భిక్ష ఇవ్వకూడదు. అయినప్పటికీ సుమతి తన భక్తి కారణంగా ఆ అవధూతకు భిక్ష సమర్పించింది.
ఆమె భక్తికి ప్రసన్నుడైన దత్తుడు తన దివ్యరూపాన్ని ప్రదర్శించి వరం కోరుకోమని అనుగ్రహించాడు.
దత్తుని వంటి కుమారుడిని కోరిన సుమతి
సుమతి గతంలో తనకు పుట్టిన పిల్లలు జీవించలేదని, ప్రస్తుతం ఉన్న ఇద్దరు కుమారులలో ఒకరు అంధుడు, మరొకరు కుంటివాడని బాధతో దత్తుని ప్రార్థించింది.
"మీ వంటి దివ్యస్వరూపుడే నాకు కుమారుడిగా జన్మించాలి" అని వేడుకుంది.
ఆమె భక్తికి సంతోషించిన దత్తాత్రేయుడు "తథాస్తు" అని ఆశీర్వదించాడు.
కొంతకాలానికి వారికి దివ్యలక్షణాలతో కూడిన ఒక కుమారుడు జన్మించాడు. ఆ బాలునికి శ్రీపాదుడు అని నామకరణం చేశారు.
బాల్యంలోనే దివ్యశక్తుల ప్రదర్శన
శ్రీపాదుడు చిన్న వయస్సులోనే అసాధారణ ప్రతిభను ప్రదర్శించాడు.
వేదాలు, శాస్త్రాలు, ఆధ్యాత్మిక విషయాలలో అతని పాండిత్యం చూసి అందరూ ఆశ్చర్యపోయేవారు.
పదహారేళ్ల వయస్సుకు చేరుకున్నప్పుడు తల్లిదండ్రులు వివాహం చేయాలని నిర్ణయించగా, శ్రీపాదుడు తాను సన్యాసం స్వీకరించాలని సంకల్పించినట్లు తెలియజేశాడు.
తల్లిదండ్రులు విచారంలో మునిగిపోవడంతో, శ్రీపాదుడు తన దివ్యదృష్టితో అంధుడైన అన్నకు చూపు ప్రసాదించి, కుంటివాడైన అన్నకు ఆరోగ్యాన్ని అనుగ్రహించాడు.
అంతేకాక వారిద్దరికీ వేదశాస్త్ర జ్ఞానాన్ని ప్రసాదించి తల్లిదండ్రులను ఆనందింపజేశాడు.
దేశసంచారం – భక్తుల ఉద్ధరణ
సన్యాసదీక్ష అనంతరం శ్రీపాద శ్రీవల్లభులు పిఠాపురాన్ని విడిచి ఉత్తర దిశగా ప్రయాణించారు.
ఆయన:
- కాశీ దర్శించారు
- బదరికాశ్రమం చేరుకున్నారు
- నరనారాయణుల దర్శనం పొందారు
- భక్తులకు దత్తదీక్షను అనుగ్రహించారు
అక్కడి నుంచి పశ్చిమ సముద్రతీర ప్రాంతాలకు ప్రయాణించి, చివరకు కర్ణాటకలోని కురవపురం (కురుపురం) ప్రాంతంలో దీర్ఘకాలం నివసించి భక్తులను అనుగ్రహించారు.
నృసింహ సరస్వతిగా పునరావిర్భావం
తన భక్తురాలికి ఇచ్చిన వరప్రకారం శ్రీపాద శ్రీవల్లభులు తరువాత మహారాష్ట్రలోని కరంజా గ్రామంలో శ్రీ నృసింహ సరస్వతిగా అవతరించారు.
ఇది దత్త సంప్రదాయంలో రెండవ ప్రధాన అవతారంగా భావించబడుతుంది.
నిర్గుణ పాదుకల ప్రతిష్ఠ
నృసింహ సరస్వతిగా సంచరిస్తూ ఆయన అనేక పవిత్ర క్షేత్రాలను ఆశీర్వదించారు.
ప్రత్యేకంగా:
- నర్సోబావాడి
- ఔదుంబర
- గాణగాపురం
ప్రాంతాలలో భక్తులకు దత్తదీక్షను ప్రసాదించి నిర్గుణ పాదుకలను ప్రతిష్ఠించారు.
నేటికీ ఈ క్షేత్రాలు దత్త భక్తులకు అత్యంత పవిత్రమైన యాత్రా కేంద్రాలుగా కొనసాగుతున్నాయి.
దత్త క్షేత్రాలలో పిఠాపురం ప్రత్యేకత
భారతదేశంలోని అనేక దత్త క్షేత్రాలలో సాధారణంగా స్వామివారి పాదుకలు మాత్రమే దర్శనమిస్తాయి.
కానీ పిఠాపురంలోని కుక్కుటేశ్వర ఆలయంలో దత్తాత్రేయ స్వామి స్వయంభూ రూపంలో దర్శనమివ్వడం అత్యంత విశేషం.
అందుకే పిఠాపురాన్ని దత్త సంప్రదాయంలో "ఆది దత్త క్షేత్రం"గా భావిస్తారు.
ఐదు ప్రధాన దత్త క్షేత్రాలు
దత్త సంప్రదాయంలో అత్యంత పవిత్రంగా భావించే ఐదు క్షేత్రాలు:
- పిఠాపురం
- కురవపురం
- కరంజా
- నర్సోబావాడి
- గాణగాపురం
ఈ ఐదు దత్త క్షేత్రాలను దర్శించిన వారికి జ్ఞానం, వైరాగ్యం, గురుకటాక్షం, ఆధ్యాత్మిక పురోగతి లభిస్తాయని భక్తుల విశ్వాసం.
ముగింపు
పాదగయ మహిమ, పురుహూతికా శక్తిపీఠ వైభవం, కుక్కుటేశ్వర స్వామి కృప, దత్తాత్రేయుని అవతార రహస్యం—ఈ నాలుగు మహిమలు ఏకకాలంలో కలిసిన అరుదైన క్షేత్రం పిఠాపురం.
