Srirangapatna Ranganathaswamy Temple: శ్రీరంగపట్నం రంగనాథ స్వామి ఆలయం – ఆదిరంగ క్షేత్రం విశేషాలు

 

దక్షిణ భారతదేశంలో శ్రీ మహావిష్ణువు శయనమూర్తిగా కొలువై ఉన్న ప్రముఖ క్షేత్రాల్లో శ్రీరంగపట్నం ప్రత్యేక స్థానం పొందింది. ఆదిరంగ క్షేత్రంగా ప్రసిద్ధి చెందిన ఈ మహిమాన్వితమైన స్థలం, భక్తుల ఆధ్యాత్మిక యాత్రలో తొలి రంగక్షేత్రంగా భావించబడుతుంది. పురాణాల ప్రకారం ముందుగా శ్రీరంగపట్నం (ఆది రంగ), ఆ తర్వాత కర్ణాటకలోని మధ్య రంగ క్షేత్రం, చివరగా తమిళనాడులోని శ్రీరంగం రంగనాథస్వామిని దర్శిస్తే విశేష ఫలితం లభిస్తుందని చెబుతారు.

ఆలయం ఎక్కడ ఉంది?

శ్రీ రంగనాథ స్వామి దేవాలయం కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని మాండ్య జిల్లా, కావేరి నది తీరాన వెలసిన శ్రీరంగపట్నం పట్టణంలో ఉంది. 108 శ్రీవైష్ణవ దివ్య దేశాల్లో ఒకటిగా విరాజిల్లుతున్న ఈ క్షేత్రం హొయసల మరియు విజయనగర రాజుల అద్భుత శిల్పకళా వైభవానికి ప్రతీకగా నిలుస్తోంది. అయిదు అంతస్థుల రాజగోపురం ఈ ఆలయానికి మహత్తర గాంభీర్యాన్ని అందిస్తుంది.

స్థల పురాణం

పూర్వం గౌతమ మహర్షి ఈ ప్రాంతంలో శ్రీ మహావిష్ణువును దర్శించాలనే సంకల్పంతో ఘోర తపస్సు చేశారు. మహర్షి భక్తికి ప్రసన్నుడైన మహావిష్ణువు ప్రత్యక్షమై వరం కోరమన్నారు. అప్పుడు గౌతముడు స్వామిని శయన రూపంలో దర్శించాలనుకున్నాడు. మహర్షి కోరిక మేరకు నారాయణుడు ఆదిశేషునిపై శయనించిన శ్రీరంగనాథ స్వరూపంలో దర్శనమిచ్చాడు.

తరువాత విశ్రాంతి కోసం అనువైన స్థలం వెదుకుతూ కావేరి నది సమీపంలో విశ్రాంతి తీసుకుని అక్కడే స్థిరపడ్డాడని పురాణగాథ చెబుతుంది. అందుకే ఈ ప్రాంతం “శ్రీరంగపట్నం”గా ప్రసిద్ధి చెందింది.

ఆలయ నిర్మాణ చరిత్ర

శ్రీరంగనాథుని కీర్తి వ్యాపించిన తరువాత, స్థానిక అధికారిగా ఉన్న విష్ణుభక్తుడు తిరుమలయ్య ఈ స్వామికి ఆలయం నిర్మించాడు. స్వామి మొదట ఇక్కడే కొలువై ఉన్నందున ఈ క్షేత్రం “ఆదిరంగ క్షేత్రం”గా ప్రసిద్ధి చెందింది.

తరువాత హొయసల, విజయనగర రాజులు ఆలయాన్ని అభివృద్ధి చేశారు. హొయసల రాజు విష్ణువర్ధనుడు ఈ ప్రాంతాన్ని విశిష్టాద్వైత సిద్ధాంత ప్రవర్తకుడు శ్రీ రామానుజాచార్యులకు దానంగా ఇచ్చినట్లు ఆలయ చరిత్ర తెలియజేస్తోంది. దీంతో ఇది అగ్రహారంగా అభివృద్ధి చెందింది.

బ్రహ్మ చేసిన విగ్రహం – పురాణ కథనం

మరొక ప్రాచీన గాథ ప్రకారం, బ్రహ్మదేవుడు స్వయంగా ఈ రంగనాథ విగ్రహాన్ని నిర్మించి పూజించాడని, ఆ విగ్రహాన్ని శ్రీరాముడి పూర్వీకులకు అందించాడని చెబుతారు. శ్రీరాముడి ద్వారా ఆ విగ్రహం చివరకు ఈ ప్రాంతానికి చేరిందని విశ్వసిస్తారు.

ఆలయ విశేషాలు

ఆలయానికి చేరుకున్న భక్తులు ముందుగా ఐదు అంతస్థుల రాజగోపురాన్ని దర్శిస్తారు. గర్భగుడిలో ఆదిశేషునిపై శయనించి ఉన్న శ్రీ రంగనాథుడు, దేవేరి రంగనాయకి సమేతంగా భక్తులకు కటాక్షిస్తాడు.

ఇతర సన్నిధులు:

• శ్రీదేవి, భూదేవి సమేత శ్రీనివాసుడు
• ఆళ్వార్లు
• గరుడాళ్వార్
• ఆంజనేయస్వామి
• నరసింహస్వామి

మరియు అనేక ఉపదేవతామూర్తులు దర్శనమిస్తారు.

పూజలు & ఉత్సవాలు

ఈ ఆలయంలో నిత్యపూజలు శ్రీవైష్ణవ ఆగమ సంప్రదాయంలో జరుగుతాయి.

ప్రధాన సేవలు:

• సుప్రభాత సేవ
• అర్చనలు
• ఉత్సవ సేవలు
• రాత్రి పవళింపు సేవ

ప్రధాన ఉత్సవాలు:

• ధనుర్మాసంలో నెలరోజుల తిరుప్పావై ఉత్సవాలు
• వైకుంఠ ఏకాదశి – ఉత్తర ద్వార దర్శనం
• భోగి రోజు శ్రీ గోదా–రంగనాయకుల కళ్యాణం
• దొడ్డ రథోత్సవం (వార్షిక రథోత్సవం)
• రంగనాథ జయంతి
• మకర సంక్రాంతి
• రథసప్తమి

ఈ ఉత్సవాల సమయంలో వేలాదిమంది భక్తులు తరలివస్తారు.

ఎలా చేరుకోవాలి?

శ్రీరంగపట్నం చేరుకోవడం చాలా సులభం.

• సమీప ప్రధాన నగరం: బెంగళూరు
• రోడ్డు మార్గం: బెంగళూరు నుంచి సుమారు 125 కి.మీ.
• రైలు మార్గం: శ్రీరంగపట్నం రైల్వే స్టేషన్ ఉంది
• సమీప విమానాశ్రయం: బెంగళూరు (కెంపేగౌడ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం)

బెంగళూరు, మైసూరు నగరాల నుంచి తరచూ బస్సు సౌకర్యం అందుబాటులో ఉంటుంది.