కలియుగ ప్రత్యక్ష దైవం, కోట్లాది మంది భక్తుల ఆరాధ్య దైవం అయిన శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామివారి సన్నిధి తిరుమలలో ప్రతి సంవత్సరం జరిగే బ్రహ్మోత్సవాలు ప్రపంచ ప్రసిద్ధి చెందిన ఆధ్యాత్మిక ఉత్సవాలు. ఈ మహోత్సవాలను దర్శించేందుకు దేశ విదేశాల నుంచి లక్షలాది మంది భక్తులు తిరుమలకు తరలివస్తుంటారు. శ్రీవారి బ్రహ్మోత్సవాలు అంటే కేవలం ఆలయ ఉత్సవాలు మాత్రమే కాదు; అవి వైదిక సంప్రదాయాలు, ఆధ్యాత్మికత, భక్తి, సంస్కృతి, కళల సమ్మేళనంగా భావించబడతాయి.
సాధారణంగా ప్రతి సంవత్సరం ఒకసారి మాత్రమే సాలకట్ల బ్రహ్మోత్సవాలు నిర్వహిస్తారు. అయితే చాంద్రమాన పంచాంగంలో అధిక మాసం వచ్చిన సంవత్సరాల్లో సంప్రదాయం ప్రకారం రెండు బ్రహ్మోత్సవాలు నిర్వహించడం ఆనవాయితీగా వస్తోంది. 2026 సంవత్సరంలో అధిక మాసం రావడంతో సెప్టెంబర్ 15 నుంచి 23 వరకు అధిక మాస బ్రహ్మోత్సవాలు నిర్వహించనున్నారు. అనంతరం అక్టోబర్ నెలలో సాలకట్ల బ్రహ్మోత్సవాలు వైభవంగా జరగనున్నాయి.
అధిక మాసం అంటే ఏమిటి?
హిందూ చాంద్రమాన పంచాంగం ప్రకారం చంద్రుని గమనాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని నెలలు నిర్ణయిస్తారు. చంద్ర సంవత్సరానికి, సౌర సంవత్సరానికి మధ్య ఏర్పడే వ్యత్యాసాన్ని సరిచేయడానికి సుమారు మూడేళ్లకు ఒకసారి అదనపు నెలను చేర్చుతారు. దీనినే "అధిక మాసం" అంటారు.
ఈ అధిక మాసం అత్యంత పవిత్రమైనదిగా భావించబడుతుంది. విష్ణు స్వరూపంగా పూజించబడే ఈ నెలలో జపాలు, తపాలు, దానాలు, వ్రతాలు నిర్వహించడం ద్వారా విశేష పుణ్యఫలితాలు లభిస్తాయని శాస్త్రాలు పేర్కొంటాయి. ఈ నేపథ్యంలో తిరుమలలో నిర్వహించే అధిక మాస బ్రహ్మోత్సవాలకు ప్రత్యేకమైన ఆధ్యాత్మిక ప్రాధాన్యం ఉంది.
బ్రహ్మోత్సవాల ఆవిర్భావం
పురాణాల ప్రకారం, భూలోక ప్రజల సంక్షేమం కోసం శేషాచల పర్వతాలపై శ్రీనివాసుడు కొలువుదీరిన అనంతరం చతుర్ముఖ బ్రహ్మ స్వయంగా స్వామి పుష్కరిణి తీరాన మహోత్సవాలను నిర్వహించినట్లు చెబుతారు. బ్రహ్మ నిర్వహించిన ఉత్సవాలు కావడంతో వాటికి "బ్రహ్మోత్సవాలు" అనే పేరు వచ్చింది.
ఈ ఉత్సవాల ద్వారా భక్తులకు స్వామివారి దివ్య దర్శనం కల్పించి, వారి కష్టాలను తొలగించి, సర్వాభీష్టాలను నెరవేర్చుతాడని విశ్వాసం. తిరుమల నాలుగు మాడ వీధుల్లో జరిగే ప్రతి వాహన సేవ శ్రీహరి వివిధ దివ్య స్వరూపాలను ప్రతిబింబిస్తుంది.
అధిక మాస బ్రహ్మోత్సవాల షెడ్యూల్ – 2026
సెప్టెంబర్ 14 (సోమవారం)
అంకురార్పణ
బ్రహ్మోత్సవాలకు ముందురోజు నిర్వహించే ఈ కార్యక్రమంతో ఉత్సవాలకు శుభారంభం జరుగుతుంది.
సెప్టెంబర్ 15 (మంగళవారం)
- బంగారు తిరుచ్చి ఉత్సవం
- ధ్వజారోహణం
- పెద్ద శేష వాహన సేవ
సెప్టెంబర్ 16 (బుధవారం)
- చిన్న శేష వాహన సేవ
- హంస వాహన సేవ
సెప్టెంబర్ 17 (గురువారం)
- సింహ వాహన సేవ
- ముత్యపు పందిరి వాహన సేవ
సెప్టెంబర్ 18 (శుక్రవారం)
- కల్పవృక్ష వాహన సేవ
- సర్వభూపాల వాహన సేవ
సెప్టెంబర్ 19 (శనివారం)
- మోహినీ అవతార సేవ
- గరుడ వాహన సేవ (సాయంత్రం 7 గంటలకు)
సెప్టెంబర్ 20 (ఆదివారం)
- హనుమంత వాహన సేవ
- స్వర్ణ రథోత్సవం
- గజ వాహన సేవ
సెప్టెంబర్ 21 (సోమవారం)
- సూర్యప్రభ వాహన సేవ
- చంద్రప్రభ వాహన సేవ
సెప్టెంబర్ 22 (మంగళవారం)
- రథోత్సవం
- అశ్వ వాహన సేవ
సెప్టెంబర్ 23 (బుధవారం)
- పల్లకి ఉత్సవం
- తిరుచ్చి ఉత్సవం
- చక్రస్నానం
- ధ్వజావరోహణం
గరుడసేవ – బ్రహ్మోత్సవాల మహోత్సవం
బ్రహ్మోత్సవాల్లో అత్యంత ప్రధానమైన కార్యక్రమం గరుడ వాహన సేవ. సెప్టెంబర్ 19న జరిగే ఈ సేవను దర్శించేందుకు లక్షలాది మంది భక్తులు తిరుమలకు చేరుకుంటారు. గరుడుడిపై అలంకార ప్రియుడైన మలయప్ప స్వామివారు దర్శనమివ్వడం అత్యంత పుణ్యప్రదంగా భావిస్తారు.
ఈ రోజున తిరుమల నాలుగు మాడ వీధులు భక్తులతో కిక్కిరిసిపోతాయి. భక్తుల "గోవిందా గోవిందా" నామస్మరణలతో తిరుమల కొండలు మారుమోగిపోతాయి.
స్వర్ణ రథోత్సవం
సెప్టెంబర్ 20న నిర్వహించే స్వర్ణ రథోత్సవం మరో ప్రధాన ఆకర్షణ. బంగారు రథంపై విహరించే మలయప్ప స్వామివారిని దర్శించడం ద్వారా ఐశ్వర్యం, సౌభాగ్యం కలుగుతాయని భక్తులు విశ్వసిస్తారు.
రథోత్సవం
సెప్టెంబర్ 22న జరిగే రథోత్సవంలో మహా రథంపై స్వామివారు భక్తులకు దర్శనమిస్తారు. వేలాది మంది భక్తులు రథాన్ని లాగుతూ తమ భక్తిని చాటుకుంటారు. ఈ దృశ్యం బ్రహ్మోత్సవాల్లో అత్యంత వైభవంగా జరిగే ఘట్టాలలో ఒకటి.
చక్రస్నానం
సెప్టెంబర్ 23న జరిగే చక్రస్నానంతో బ్రహ్మోత్సవాలు ముగుస్తాయి. స్వామివారి సుదర్శన చక్రాన్ని స్వామి పుష్కరిణిలో పవిత్ర స్నానం చేయించడం ఈ ఉత్సవం ప్రత్యేకత. వేలాది మంది భక్తులు కూడా అదే సమయంలో పుష్కరిణిలో స్నానం చేసి పుణ్యఫలితాలను పొందుతారు.
తిరుమలకు చేరుకునే మార్గాలు
విమాన మార్గం
రేణిగుంటలోని తిరుపతి విమానాశ్రయం తిరుమలకు సమీపంలో ఉంది. హైదరాబాద్, చెన్నై, బెంగళూరు, ముంబై, ఢిల్లీ వంటి ప్రధాన నగరాల నుంచి విమాన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి.
రైలు మార్గం
తిరుపతి రైల్వే స్టేషన్ దేశంలోని ప్రధాన నగరాలతో అనుసంధానమై ఉంది. అక్కడి నుంచి బస్సులు, టాక్సీలు సులభంగా లభిస్తాయి.
రోడ్డు మార్గం
ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ, తమిళనాడు, కర్ణాటక రాష్ట్రాల నుంచి నిత్యం వందలాది బస్సులు తిరుపతికి రాకపోకలు సాగిస్తుంటాయి.
కాలినడక యాత్ర
- అలిపిరి మెట్లు
- శ్రీవారి మెట్టు
ఈ రెండు మార్గాల ద్వారా భక్తులు కాలినడకన తిరుమలకు చేరుకుని ప్రత్యేక దర్శన సౌకర్యాలను పొందవచ్చు.
వసతి ఏర్పాట్లు
బ్రహ్మోత్సవాల సమయంలో తిరుమలలో వసతి కోసం భారీ డిమాండ్ ఉంటుంది.
టీటీడీ వసతి
టీటీడీ నిర్వహించే అతిథి గృహాలు, కాటేజీలు, సత్రాలు ముందుగానే బుక్ చేసుకోవాలి.
తిరుపతిలో బస
తిరుమలలో గదులు లభించకపోతే తిరుపతిలోని హోటళ్లలో బస చేసి రోజువారీగా తిరుమలకు ప్రయాణించవచ్చు.
భక్తులకు ముఖ్య సూచనలు
- దర్శనం, వసతి, సేవల టికెట్లు ముందుగానే బుక్ చేసుకోవాలి.
- ఆధార్ లేదా ఇతర గుర్తింపు పత్రాలు తప్పనిసరిగా వెంట ఉంచుకోవాలి.
- సంప్రదాయ దుస్తులు ధరించాలి.
- గరుడసేవ రోజు భారీ రద్దీ ఉంటుందని గుర్తుంచుకోవాలి.
- వృద్ధులు, చిన్నారులతో వచ్చే కుటుంబాలు ప్రత్యేక జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి.
- తాగునీరు, మందులు వెంట ఉంచుకోవాలి.
అన్నప్రసాద సేవ
తిరుమలలోని అన్నప్రసాద భవనంలో ప్రతి రోజు వేలాది మంది భక్తులకు ఉచితంగా భోజనం అందజేస్తారు. బ్రహ్మోత్సవాల సమయంలో కూడా ఈ సేవ నిరంతరంగా కొనసాగుతుంది.
ముగింపు
అధిక మాసంలో నిర్వహించే బ్రహ్మోత్సవాలు అత్యంత అరుదుగా లభించే ఆధ్యాత్మిక అవకాశంగా భావించబడతాయి. శ్రీవారి దివ్య వాహన సేవలు, గరుడోత్సవం, రథోత్సవం, చక్రస్నానం వంటి మహోత్సవాలను ప్రత్యక్షంగా వీక్షించడం భక్తుల జీవితంలో చిరస్మరణీయ అనుభూతిగా నిలుస్తుంది.
శేషాచల శ్రీనివాసుని కృపాకటాక్షాలు పొందాలని కోరుకునే ప్రతి భక్తుడు 2026 సెప్టెంబర్ 15 నుంచి 23 వరకు జరిగే ఈ అధిక మాస బ్రహ్మోత్సవాలను దర్శించి ఆధ్యాత్మిక ఆనందాన్ని అనుభవించాలి. భక్తి, వైభవం, సంప్రదాయం, ఆధ్యాత్మికతల మహాసంగమమైన ఈ మహోత్సవాలు తిరుమల మహిమను మరోసారి ప్రపంచానికి చాటిచెప్పనున్నాయి.
